خش افتادن روی عدسی عینک یکی از مشکلات رایج کاربران عینک طبی و آفتابی است. گاهی این خش فقط در نور خاص دیده میشود و بیشتر جنبه ظاهری دارد، اما در بعضی موارد میتواند باعث پخش شدن نور، ایجاد بازتابهای مزاحم و کاهش شفافیت دید شود. ZEISS نیز توضیح میدهد که حتی خراشهای بسیار ریز میتوانند باعث پراکندگی نور شوند و کیفیت دید را تحت تأثیر قرار دهند.
در اینترنت روشهای زیادی برای خش گیری عدسی عینک با خمیردندان، جوش شیرین، پولیش، واکس خودرو یا مواد مشابه پیشنهاد میشود. مشکل اینجاست که بیشتر این روشها خش را واقعاً ترمیم نمیکنند و ممکن است با ساییدن سطح عدسی، پوششهای اپتیکی آن را نیز آسیب بزنند.
بنابراین قبل از امتحان کردن هر روش خانگی بهتر است بدانیم خش عدسی چگونه ایجاد میشود و آیا اصلاً امکان حذف آن وجود دارد یا خیر.
آیا خش عدسی عینک قابل برطرف شدن است؟
در اغلب موارد خیر.
ZEISS بهصراحت اعلام میکند که خش ایجادشده روی عدسیهای پلاستیکی یا شیشهای قابل حذف نیست. اگر خراش ایجاد شده باشد، تلاش برای پاک کردن یا پولیش کردن آن راه استانداردی برای بازگرداندن عدسی به وضعیت اولیه محسوب نمیشود.
دلیل این موضوع ساده است: خش در واقع تغییر فیزیکی سطح عدسی یا پوشش روی آن است.
برای حذف کامل یک خراش باید بخشی از سطح اطراف آن نیز ساییده شود تا سطح دوباره همتراز گردد. انجام چنین کاری روی یک عدسی اپتیکی میتواند هندسه سطح، ضخامت موضعی یا پوششهای آن را تغییر دهد.
به همین دلیل، خشگیری عدسی عینک با پولیش با خشگیری بدنه خودرو یا یک قطعه شیشه معمولی قابل مقایسه نیست.
خش عدسی عینک چه تأثیری روی دید دارد؟
خراشهای بسیار سطحی ممکن است در ابتدا فقط از نظر ظاهری آزاردهنده باشند، اما با افزایش تعداد یا عمق آنها میزان پراکندگی نور نیز میتواند بیشتر شود.
ZEISS اشاره میکند که میکروخشها میتوانند نور را پراکنده کنند و بهمرور کیفیت اپتیکی عدسی را کاهش دهند.
این مشکل ممکن است هنگام مواجهه با منابع نور نقطهای بیشتر احساس شود؛ برای مثال:
- چراغ خودروها در شب
- چراغ خیابان
- نور نمایشگرها
- محیطهای دارای کنتراست زیاد
- نور شدید خورشید
HOYA نیز توضیح میدهد که میکروخشها و آسیب پوشش عدسی میتوانند بازتاب و glare بیشتری ایجاد کنند و بهخصوص هنگام رانندگی شب آزاردهنده باشند.
چگونه بفهمیم عدسی واقعاً خش دارد یا فقط کثیف است؟
قبل از نتیجهگیری درباره خش، عدسی را بهدرستی تمیز کنید.
چربی پوست، اثر انگشت، رسوبات، گردوغبار و لکههای خشکشده گاهی در نور به شکل خطوطی دیده میشوند که ممکن است با خش اشتباه گرفته شوند.
روش مناسب این است که ابتدا گردوغبار و ذرات سطحی را با آب ولرم از روی عدسی بردارید، سپس از مقدار کمی مایع شوینده ملایم و بدون مواد قوی استفاده کنید و در پایان عدسی را با پارچه تمیز میکروفایبر خشک کنید. ZEISS و HOYA هر دو استفاده از آب ولرم و پارچه میکروفایبر را برای مراقبت روزانه توصیه میکنند.
اگر پس از تمیز شدن کامل عدسی همچنان خط در همان محل باقی بماند، احتمالاً با خراش یا آسیب پوشش مواجه هستید.
آیا خمیردندان خش عینک را از بین میبرد؟
یکی از معروفترین روشهای خانگی استفاده از خمیردندان است.
اما این روش برای عدسی عینک توصیه نمیشود.
برخی خمیردندانها دارای مواد ساینده هستند. این مواد ممکن است با ساییدن سطح اطراف خش، خراش را در نگاه اول کمتر قابل مشاهده کنند، اما در مقابل میتوانند سطح اپتیکی عدسی و پوششهای آن را نیز تخریب کنند.
All About Vision نیز هشدار میدهد که استفاده از مواد سایندهای مانند خمیردندان یا جوش شیرین میتواند وضعیت عدسی را بدتر کرده و پوشش ضدبازتاب یا میرر را از بین ببرد.
بنابراین:
خمیردندان روش مناسبی برای خش گیری عدسی عینک نیست.
آیا جوش شیرین برای خش گیری عدسی عینک مناسب است؟
جوش شیرین نیز معمولاً با کمی آب ترکیب و به شکل خمیر روی عدسی مالیده میشود.
مشکل این روش نیز همان خاصیت سایندگی است.
برای کم کردن عمق ظاهری یک خراش، سطح اطراف آن باید ساییده شود. چنین فرآیندی ممکن است پوششهای چندلایه عدسی را بهصورت غیر یکنواخت حذف کند و کیفیت دید را کاهش دهد.
بهخصوص روی عدسیهای دارای:
- آنتیرفلکس
- پوشش سخت
- فتوکرومیک
- پوشش آبگریز
- میرر
- فیلترهای سطحی خاص
استفاده از مواد ساینده ریسک بیشتری دارد.
آیا پولیش عدسی عینک امکانپذیر است؟
از نظر فیزیکی میتوان بسیاری از مواد را پولیش کرد، اما این به معنی مناسب بودن این کار برای یک عدسی طبی دقیق نیست.
عدسی عینک سطحی اپتیکی است که برای ایجاد قدرت مشخصی طراحی و ساخته شده است. علاوه بر این، بسیاری از عدسیهای امروزی پوششهای چندلایه دارند.
ساییدن یا پولیش سطح میتواند بخشی از این پوششها را حذف کند یا باعث ایجاد سطحی غیر یکنواخت شود.
ZEISS نیز به جای پیشنهاد پولیش، در مورد عدسی خشدار تعویض عدسی را توصیه میکند.
آیا خش آنتی رفلکس قابل تعمیر است؟
گاهی چیزی که کاربر بهعنوان «خش عدسی» مشاهده میکند در واقع آسیب پوشش آنتیرفلکس است.
پوششهای عدسی میتوانند در اثر عوامل مکانیکی، حرارت یا مواد شیمیایی آسیب ببینند. ZEISS نیز اشاره میکند که عوامل مکانیکی، حرارتی و شیمیایی میتوانند موجب تغییر یا آسیب پوشش عدسی شوند.
در چنین شرایطی معمولاً نمیتوان فقط همان قسمت آسیبدیده را به شکل نامرئی ترمیم کرد.
به همین دلیل ابتدا باید مشخص شود مشکل مربوط به:
سطح اصلی عدسی، هاردکوت یا پوشش آنتیرفلکس است.
اگر سطح دید به میزان قابل توجهی آسیب دیده باشد، تعویض عدسی معمولاً راهحل اصولیتر است.
چرا عدسی عینک خش میافتد؟
یکی از مهمترین دلایل ایجاد خش، تمیز کردن نادرست عدسی است.
زمانی که گردوغبار یا ذرات ریز روی عدسی وجود دارند و فرد آن را با لباس، دستمال کاغذی یا پارچه نامناسب میمالد، همین ذرات میتوانند مانند مواد ساینده روی سطح حرکت کرده و میکروخش ایجاد کنند.
ZEISS توصیه میکند از آستین لباس یا دستمال کاغذی برای تمیز کردن عدسی استفاده نشود، زیرا ذرات موجود میان پارچه و عدسی میتوانند به ایجاد میکروخش منجر شوند.
HOYA نیز استفاده از دستمال آشپزخانه و دستمال کاغذی را برای عدسی توصیه نمیکند.
چه چیزهایی باعث آسیب پوشش عدسی میشوند؟
تنها تماس مکانیکی باعث آسیب عدسی نمیشود.
مواد شیمیایی و حرارت نیز ممکن است پوششهای عدسی را خراب کنند.
HOYA توصیه میکند عینک از شویندههای خانگی و موادی مانند اسپری مو و عطر دور نگه داشته شود، زیرا این مواد میتوانند به عدسی یا پوشش آن آسیب بزنند.
همچنین باقی گذاشتن عینک در محیط بسیار گرم، مانند خودرو در روزهای گرم، میتواند برای بعضی پوششها مناسب نباشد. ZEISS و HOYA هر دو نسبت به قرار دادن عینک در معرض دمای بسیار بالا هشدار میدهند.
آیا پوشش ضد خش باعث میشود عدسی هرگز خش نیفتد؟
خیر.
عبارت Scratch Resistant با Scratch Proof تفاوت دارد.
پوشش سخت میتواند مقاومت عدسی در برابر خراشهای روزمره را بیشتر کند، اما هیچ عدسی معمولی را کاملاً ضدخش نمیکند.
HOYA نیز پوششهای سخت خود را بهعنوان افزایشدهنده مقاومت در برابر خراش معرفی میکند، نه عدسیای که امکان خش افتادن روی آن وجود نداشته باشد.
بنابراین حتی عدسی دارای پوشش مقاوم باید بهدرستی تمیز و نگهداری شود.
بهترین روش تمیز کردن عدسی برای جلوگیری از خش چیست؟
ابتدا عدسی را با آب بشویید
اگر روی عدسی گردوغبار وجود دارد، مالیدن مستقیم پارچه روی آن میتواند باعث کشیده شدن ذرات روی سطح شود.
بهتر است ابتدا ذرات با آب ولرم شسته شوند.
از شوینده ملایم استفاده کنید
مقدار کمی مایع شوینده ملایم و بدون مواد قوی میتواند چربی سطح را جدا کند. HOYA استفاده از شوینده مایع ملایم و بدون لوسیون را توصیه میکند.
از پارچه میکروفایبر تمیز استفاده کنید
پارچه کثیف نیز میتواند دارای گردوغبار و ذراتی باشد که روی عدسی خط ایجاد کنند.
بنابراین خود پارچه میکروفایبر نیز باید مرتب شسته و تمیز نگه داشته شود.
عینک را داخل قاب قرار دهید
یکی از سادهترین روشهای جلوگیری از خطوخش، قرار دادن عینک داخل قاب سخت هنگام عدم استفاده است. ZEISS و HOYA هر دو این روش را توصیه میکنند.
عدسی را رو به سطح میز نگذارید
قرار دادن عینک به صورتی که سطح عدسی مستقیماً با میز تماس داشته باشد، احتمال ایجاد خراش را افزایش میدهد.
برای تمیز کردن عینک از چه چیزهایی استفاده نکنیم؟
برای محافظت بهتر از عدسی بهتر است از موارد زیر اجتناب شود:
- دستمال کاغذی
- دستمال آشپزخانه
- آستین یا لباس
- مواد شوینده قوی خانگی
- مواد ساینده
- خمیردندان
- جوش شیرین
- پولیشهای عمومی
- مواد دارای آمونیاک یا الکل قوی که برای عدسی طراحی نشدهاند
HOYA هشدار میدهد که شویندههای خانگی دارای مواد قوی و استفاده از دستمالها یا پارچههای نامناسب میتواند به پوشش عدسی آسیب برساند یا میکروخش ایجاد کند.
چه زمانی باید عدسی خشدار را عوض کنیم؟
هر خراش کوچک الزاماً به معنی نیاز فوری به تعویض نیست.
اما اگر خش:
- در مرکز میدان دید قرار دارد،
- هنگام رانندگی ایجاد glare میکند،
- باعث پخش شدن نور میشود،
- تعداد خراشها زیاد شده است،
- پوشش آنتیرفلکس آسیب جدی دیده،
- وضوح دید را کاهش داده است،
- یا هنگام استفاده دائماً توجه شما را جلب میکند،
بهتر است عدسی توسط اپتومتریست یا اپتیشن بررسی شود.
ZEISS برای عدسیهایی که خراش آنها بر کیفیت دید اثر گذاشته، تعویض عدسی را راهحل مناسب میداند.
آیا فقط میتوان عدسی را تعویض کرد یا باید عینک جدید بخریم؟
در بسیاری از موارد نیازی به تعویض کل فریم نیست.
اگر فریم سالم، اندازه آن مناسب و از نظر ساختاری قابل استفاده باشد، میتوان عدسیهای جدید را متناسب با همان فریم سفارش داد.
این موضوع مخصوصاً زمانی منطقی است که فریم باکیفیت یا مورد علاقه کاربر باشد.
با این حال اپتیشن باید ابتدا سلامت فریم و امکان نصب ایمن عدسی جدید روی آن را بررسی کند.
جمعبندی؛ بهترین روش خش گیری عدسی عینک چیست؟
اگر منظور از خش گیری عدسی عینک حذف واقعی خراشی است که روی سطح عدسی ایجاد شده، در بیشتر عدسیهای طبی و آفتابی روش استاندارد و مطمئنی برای بازگرداندن سطح به حالت اولیه وجود ندارد.
ZEISS صراحتاً بیان میکند که خش عدسی پلاستیکی و شیشهای قابل حذف نیست.
روشهایی مانند خمیردندان، جوش شیرین و پولیش ممکن است با ساییدن سطح، خش را موقتاً کمتر مشخص کنند؛ اما همین فرآیند میتواند آنتیرفلکس، پوشش سخت و کیفیت اپتیکی عدسی را آسیب بزند.
بنابراین بهترین رویکرد این است:
ابتدا عدسی را بهدرستی تمیز کنید؛ اگر خط باقی ماند، آن را برای بررسی به متخصص نشان دهید و در صورت تأثیر خش بر دید، عدسی را تعویض کنید.
برای جلوگیری از تکرار مشکل نیز استفاده از آب ولرم، شوینده ملایم، پارچه میکروفایبر تمیز و قاب محافظ مؤثرتر از تلاش برای ترمیم خش پس از ایجاد آن است.