خیلیها وقتی برای دیدن نوشتههای موبایل، کتاب یا برچسب محصولات مجبور میشوند آنها را کمی دورتر بگیرند، اولین راهحلی که به ذهنشان میرسد خرید یک عینک مطالعه آماده است. از طرف دیگر، بعضی افراد از قبل عینک طبی دارند و نمیدانند آیا برای مطالعه هم باید یک عینک جداگانه تهیه کنند یا همان عینک قبلی کافی است.
اینجاست که سؤال مهمی مطرح میشود: تفاوت عینک طبی با عینک مطالعه چیست؟
پاسخ کوتاه این است که «عینک طبی» اصطلاحی کلیتر است. عینک طبی بر اساس وضعیت بینایی هر فرد ساخته میشود و میتواند نزدیکبینی، دوربینی، آستیگماتیسم، پیرچشمی یا ترکیبی از این مشکلات را اصلاح کند.
در مقابل، عینک مطالعه عمدتاً برای کمک به دید نزدیک طراحی میشود و بیشتر افرادی که به دلیل پیرچشمی در خواندن نوشتههای نزدیک مشکل پیدا کردهاند از آن استفاده میکنند.
بنابراین تفاوت این دو فقط در ظاهر یا میزان بزرگنمایی نیست؛ بلکه در هدف استفاده، نوع نمره و نحوه انتخاب عدسی است.
عینک طبی چیست؟
عینک طبی عینکی است که عدسی آن برای اصلاح یک یا چند مشکل بینایی انتخاب یا ساخته میشود.
برای مثال فرد ممکن است نزدیکبین باشد و اجسام دور را تار ببیند، دوربین باشد و در بعضی فاصلهها برای فوکوس مشکل داشته باشد، آستیگماتیسم داشته باشد یا همزمان به اصلاح دید دور و نزدیک نیاز پیدا کند.
در نسخه عینک ممکن است اطلاعاتی مثل Sphere، Cylinder و Axis وجود داشته باشد و مقدار نمره چشم راست و چپ نیز با هم متفاوت باشد.
به همین دلیل عینک طبی معمولاً بر اساس نتیجه معاینه چشم و نسخه اختصاصی فرد انتخاب میشود.
عینک مطالعه چیست؟
عینک مطالعه برای واضحتر دیدن اجسام نزدیک، مانند کتاب، موبایل، روزنامه یا نوشتههای ریز استفاده میشود.
یکی از اصلیترین دلایل نیاز به این عینک پیرچشمی یا Presbyopia است؛ تغییری طبیعی در سیستم فوکوس چشم که معمولاً از دهه ۴۰ زندگی به بعد بیشتر خودش را نشان میدهد.
در پیرچشمی، انعطافپذیری عدسی طبیعی چشم بهتدریج کاهش پیدا میکند و فوکوس روی اجسام نزدیک سختتر میشود.
ممکن است فرد متوجه شود برای خواندن پیام گوشی باید دستش را کمی بیشتر از قبل جلو ببرد یا برای خواندن متن به نور بیشتری نیاز داشته باشد.
در چنین شرایطی عینک مطالعه با اضافه کردن قدرت مثبت به عدسی، فوکوس دید نزدیک را آسانتر میکند.
پس عینک مطالعه همان عینک طبی است؟
از یک نظر بله.
عینک مطالعه میتواند یک نوع عینک طبی باشد، چون برای اصلاح یک نیاز بینایی یعنی دید نزدیک استفاده میشود.
اما چیزی که در بازار معمولاً به نام «عینک طبی» شناخته میشود، اغلب عینکی است که طبق نسخه اختصاصی فرد ساخته شده و ممکن است برای دید دور، نزدیک یا هر دو کاربرد داشته باشد.
در مقابل، بسیاری از عینکهای مطالعه آماده با چند قدرت مثبت مشخص مانند +1.00، +1.50، +2.00 و موارد مشابه فروخته میشوند.
همین موضوع یکی از مهمترین تفاوتهای میان عینک مطالعه آماده و عینک مطالعه نسخهای است.
تفاوت عینک طبی و عینک مطالعه در نمره عدسی
در عینک طبی ممکن است هر چشم نسخه مخصوص خودش را داشته باشد.
برای مثال ممکن است چشم راست دارای نمره متفاوتی از چشم چپ باشد یا فرد آستیگماتیسم داشته باشد و برای اصلاح آن به Cylinder و Axis مشخص نیاز داشته باشد.
اما بیشتر عینکهای مطالعه آماده بازار سادهتر هستند و معمولاً هر دو عدسی آنها قدرت یکسانی دارند.
به همین دلیل اگر دو چشم شما نمره متفاوتی دارند یا علاوه بر پیرچشمی، نزدیکبینی یا آستیگماتیسم دارید، عینک مطالعه آماده ممکن است انتخاب مناسبی نباشد.
عینک مطالعه آماده چیست؟
احتمالاً این عینکها را در فروشگاهها یا داروخانهها دیدهاید؛ عینکهایی که روی آنها اعدادی مانند:
+1.00
+1.50
+2.00
+2.50
نوشته شده است.
این عدد نشاندهنده قدرت مثبت عدسی است.
هرچه عدد بالاتر باشد، قدرت کمک به فوکوس نزدیک بیشتر میشود. با این حال قدرت بیشتر لزوماً به معنی عینک بهتر نیست؛ عینک باید متناسب با نیاز واقعی فرد و فاصلهای که در آن مطالعه یا کار میکند انتخاب شود.
عینک مطالعه آماده برای چه کسانی مناسب است؟
این عینک میتواند برای بعضی افراد که تنها مشکلشان پیرچشمی است و دو چشم آنها نیاز تقریباً مشابهی دارند، گزینه ساده و کاربردی باشد.
اما اگر تصویر با یکی از چشمها واضح و با دیگری تار است، آستیگماتیسم دارید یا قبلاً نسخه طبی داشتهاید، بهتر است فقط بر اساس عدد نوشتهشده روی یک عینک آماده تصمیم نگیرید.
عینک مطالعه نسخهای چیست؟
عینک مطالعه نسخهای برخلاف مدل آماده، بر اساس وضعیت واقعی چشم شما ساخته میشود.
در این حالت میتوان برای هر چشم قدرت متفاوتی در نظر گرفت و در صورت وجود آستیگماتیسم یا سایر مشکلات انکساری، آنها را نیز در عدسی اصلاح کرد.
این نوع عینک بهخصوص برای کسی که ساعتهای زیادی مطالعه میکند یا کار نزدیک دقیق انجام میدهد، میتواند انتخاب شخصیسازیشدهتری باشد.
تفاوت عینک مطالعه و عینک دور
عینک مطالعه برای دید نزدیک طراحی شده است.
اما عینک دور معمولاً برای واضحتر دیدن اجسام در فاصلههای بیشتر استفاده میشود؛ برای مثال تابلوهای خیابان، تلویزیون، رانندگی یا تخته کلاس.
فرد نزدیکبین معمولاً اجسام نزدیک را بهتر میبیند و در دید دور مشکل دارد، در حالی که پیرچشمی بیشتر روی توانایی فوکوس نزدیک تأثیر میگذارد.
بنابراین نمیتوان صرفاً عینک دور را با عینک مطالعه جایگزین کرد.
هرکدام برای یک فاصله و نیاز متفاوت طراحی شدهاند.
چرا بعد از ۴۰ سالگی عینک مطالعه لازم میشود؟
چشم جوان میتواند قدرت فوکوس خود را برای نگاه کردن از دور به نزدیک تغییر دهد.
با افزایش سن، این قابلیت بهتدریج کمتر میشود. در نتیجه خواندن متن نزدیک دشوارتر میشود و فرد ممکن است نوشته را دورتر نگه دارد تا واضحتر ببیند.
این همان پیرچشمی است و معمولاً در اوایل تا میانه دهه ۴۰ زندگی بیشتر قابل توجه میشود.
این فرآیند طبیعی است و به معنی «ضعیف شدن چشم به دلیل استفاده از موبایل» یا «خراب شدن چشم به خاطر عینک» نیست.
استفاده از عینک مطالعه نیز باعث سریعتر شدن پیرچشمی نمیشود؛ عینک فقط کمک میکند دید نزدیک راحتتر شود.
چه زمانی عینک مطالعه آماده کافی نیست؟
عینک آماده همیشه انتخاب بدی نیست، اما برای همه مناسب نیست.
اگر یکی از شرایط زیر را دارید، بهتر است معاینه شوید و عدسی را بر اساس نسخه واقعی چشم انتخاب کنید:
- نمره چشم راست و چپ متفاوت است.
- آستیگماتیسم دارید.
- علاوه بر دید نزدیک، در دید دور نیز مشکل دارید.
- با عینک مطالعه آماده دچار سردرد یا خستگی چشم میشوید.
- یکی از چشمها با عینک آماده همچنان واضح نمیبیند.
- دید شما اخیراً تغییر محسوسی کرده است.
آیا میتوان همیشه عینک مطالعه را روی چشم نگه داشت؟
عینک مطالعه معمولی برای فاصله نزدیک طراحی شده است.
اگر با آن به فاصله دور نگاه کنید، معمولاً تصویر تار میشود. به همین دلیل بیشتر افرادی که فقط عینک مطالعه استفاده میکنند هنگام راه رفتن یا نگاه کردن به فاصله دور آن را برمیدارند.
اگر نمیخواهید دائماً عینک را بردارید و دوباره بزنید، گزینههای چندکانونی میتوانند مناسبتر باشند.
عینک دوکانونی و پروگرسیو چه فرقی با عینک مطالعه دارند؟
اگر هم برای دید دور و هم نزدیک نیاز به اصلاح داشته باشید، الزاماً مجبور نیستید دو عینک جداگانه داشته باشید.
عینک دوکانونی
عدسی Bifocal دارای دو قدرت اصلی است؛ یک بخش برای دید دور و بخش دیگری برای دید نزدیک.
عدسی پروگرسیو
در عدسی Progressive قدرت عدسی از بالا به پایین بهتدریج تغییر میکند و امکان دید دور، میانی و نزدیک را در یک عینک فراهم میکند.
بنابراین کسی که هم برای رانندگی عینک میخواهد و هم برای موبایل و مطالعه به اصلاح نزدیک نیاز دارد، ممکن است به جای دو عینک جداگانه از عدسی پروگرسیو استفاده کند.
عینک مطالعه برای کامپیوتر مناسب است؟
نه همیشه.
فاصله مانیتور معمولاً از فاصله کتاب یا موبایل بیشتر است. به همین دلیل عینکی که برای مطالعه در فاصله نزدیک مناسب است، الزاماً برای مانیتور بهترین انتخاب نیست.
برای کسی که ساعتهای زیادی پشت کامپیوتر کار میکند، ممکن است قدرت عدسی متناسب با فاصله میانی راحتتر باشد.
به همین دلیل بهتر است هنگام سفارش عینک مشخص کنید بیشتر برای چه کاری به آن نیاز دارید: کتاب، موبایل، لپتاپ، مانیتور رومیزی یا کار دقیق نزدیک.
عینک مطالعه باعث ضعیف شدن چشم میشود؟
خیر.
عینک مطالعه باعث ایجاد پیرچشمی یا سرعت گرفتن آن نمیشود. پیرچشمی نتیجه تغییرات طبیعی مرتبط با افزایش سن در سیستم فوکوس چشم است.
ممکن است بعد از مدتی احساس کنید عینک قبلی دیگر قدرت کافی ندارد، اما این مسئله معمولاً به ادامه روند طبیعی پیرچشمی مربوط است، نه اینکه استفاده از عینک چشم شما را «تنبل» کرده باشد.
آیا عینک مطالعه نمره چشم را بالا میبرد؟
استفاده از عینک مطالعه مناسب باعث بالا رفتن نمره چشم نمیشود.
نیاز به قدرت بیشتر ممکن است به مرور زمان و همراه با پیشرفت پیرچشمی ایجاد شود. این تغییر چه از عینک استفاده کنید و چه نکنید میتواند اتفاق بیفتد.
به همین دلیل انتخاب عینک ضعیفتر از مقدار مورد نیاز با هدف «عادت نکردن چشم» نیز راهکار مناسبی نیست.
چطور بفهمیم چه نمره عینک مطالعهای لازم داریم؟
بهترین روش، معاینه چشم و تعیین قدرت مورد نیاز برای فاصله کاری شماست.
قدرت مناسب فقط به سن بستگی ندارد؛ وضعیت چشم، فاصله مطالعه، نسخه قبلی و نیاز هر دو چشم نیز اهمیت دارند.
برای استفاده ساده و موقت، بعضی افراد چند عینک مطالعه آماده را امتحان میکنند و ضعیفترین قدرتی را که در فاصله طبیعی مطالعه دید راحت ایجاد میکند انتخاب میکنند، اما این روش جای معاینه کامل چشم را نمیگیرد.
آیا افراد نزدیکبین هم به عینک مطالعه نیاز دارند؟
ممکن است.
نزدیکبینی و پیرچشمی دو مسئله متفاوت هستند. فردی که نزدیکبینی خفیف دارد ممکن است هنگام شروع پیرچشمی متوجه شود بدون عینک دور، هنوز در فاصله نزدیک راحت مطالعه میکند.
برای همین بعضی افراد نزدیکبین در زمان مطالعه عینک دور خود را برمیدارند.
اما این موضوع برای همه یکسان نیست و کاملاً به مقدار نمره، آستیگماتیسم و شرایط چشم فرد بستگی دارد.
عینک طبی بهتر است یا عینک مطالعه؟
این سؤال در واقع یک پاسخ واحد ندارد.
اگر فقط در دید نزدیک مشکل دارید و هیچ عیب انکساری دیگری ندارید، یک عینک مطالعه مناسب ممکن است تمام نیاز شما را برطرف کند.
اما اگر نزدیکبینی، دوربینی، آستیگماتیسم، اختلاف نمره دو چشم یا نیاز همزمان به دید دور و نزدیک دارید، نسخه اختصاصی انتخاب دقیقتری است.
بنابراین مسئله این نیست که یکی «بهتر» از دیگری باشد.
عینک مناسب، عینکی است که برای نیاز واقعی چشم شما ساخته شده باشد.
جمعبندی؛ فرق عینک طبی با عینک مطالعه چیست؟
اصلیترین تفاوت عینک طبی و عینک مطالعه در هدف استفاده و نوع اصلاح بینایی است.
عینک طبی اصطلاحی گسترده است و میتواند برای اصلاح نزدیکبینی، دوربینی، آستیگماتیسم، پیرچشمی یا ترکیبی از آنها ساخته شود.
عینک مطالعه عمدتاً برای واضح کردن دید نزدیک استفاده میشود و یکی از رایجترین کاربردهای آن اصلاح پیرچشمی است.
اگر تنها مشکل شما دید نزدیک است، ممکن است یک عینک مطالعه کافی باشد. اما اگر نسخه دو چشم متفاوت است، آستیگماتیسم دارید یا علاوه بر مطالعه در دید دور هم مشکل دارید، بهتر است عینک بر اساس نسخه اختصاصی ساخته شود.
به زبان ساده:
عینک مطالعه بیشتر برای نزدیک طراحی میشود؛ اما عینک طبی میتواند دقیقاً متناسب با تمام نیازهای بینایی شما ساخته شود.