وقتی دو فریم از نظر شکل و اندازه تقریباً شبیه یکدیگرند، جنس فریم می‌تواند تفاوت بزرگی در وزن، احساس عینک روی صورت، میزان انعطاف، ظاهر و حتی نحوه تنظیم آن ایجاد کند. سه گزینهای که هنگام خرید فریم عینک طبی یا آفتابی زیاد با آنها روبه‌رو می‌شویم، استات، فلز و TR90 هستند؛ اما هیچ‌کدام را نمیتوان بدون درنظرگرفتن نوع استفاده، بودجه و حساسیت‌های فردی «بهترین» دانست.
اگر بخواهیم خیلی خلاصه پاسخ بدهیم، استات برای تنوع رنگ و ظاهر چشمگیر، TR90 برای سبکی و انعطاف بالا، و فریم فلزی برای طراحی ظریف و امکان تنظیم بیشتر انتخاب‌های مهمی هستند. البته خود عبارت «فریم فلزی» بسیار کلی است؛ زیرا تیتانیوم، استیل ضدزنگ و آلیاژهای دیگر رفتار یکسانی ندارند. بنابراین هنگام مقایسه جنس فریم عینک بهتر است فقط به واژه «فلزی» یا «پلاستیکی» روی مشخصات محصول اکتفا نکنیم.
| ویژگی | استات | فلزی | TR90 |
|---|---|---|---|
| جنس پایه | استات سلولز | تیتانیوم، استیل و آلیاژهای مختلف | پلیآمید ترموپلاستیک |
| وزن | معمولاً سبک تا متوسط | وابسته به نوع فلز و طراحی فریم | معمولاً بسیار سبک |
| انعطافپذیری | متوسط | از کم تا زیاد، بسته به آلیاژ | زیاد |
| تنوع رنگ و طرح | بسیار بالا | معمولاً کمتر از استات | خوب، اما اغلب سادهتر از استات |
| ظاهر رایج | کلاسیک، مدرن، ضخیم یا فشن | ظریف، مینیمال و رسمی | اسپرت و کاربردی |
| قابلیت تنظیم | قابل تنظیم توسط عینکساز | در بسیاری از مدلها بسیار خوب | به طراحی و ساخت فریم بستگی دارد |
| مقاومت در استفاده روزانه | خوب | وابسته به جنس فلز و کیفیت ساخت | معمولاً مناسب برای استفاده فعال |
| حساسیت پوستی | حساسیت فلزی مطرح نیست | برخی آلیاژهای حاوی نیکل ممکن است حساسیت ایجاد کنند | نباید همه مدلها را قطعی ضدحساسیت دانست |
| مناسب برای | تنوع رنگ و فریمهای شاخص | فریمهای ظریف و مینیمال | سبکی، تحرک و استفاده طولانی |
این جدول یک راهنمای کلی است. کیفیت ساخت، ضخامت قطعات، نوع لولا و حتی ابعاد عینک میتوانند تجربه نهایی را به اندازه جنس فریم تغییر دهند.
فریم استات چیست؟
فریم استات معمولاً از استات سلولز ساخته می‌شود؛ ماده‌ای ترموپلاستیک که به دلیل قابلیت تولید در رنگ‌ها، شفافیت‌ها و طرح‌های متنوع، کاربرد گسترده‌ای در صنعت عینک دارد.
شرکت Mazzucchelli 1849، یکی از تولیدکنندگان شناخته‌شده مواد استات برای صنعت عینک، استات سلولز را ماده‌ای مناسب برای قالب‌گیری، برش و پولیش معرفی میکند و به قابلیت ایجاد رنگ‌ها، پرداخت‌ها و درجات مختلف شفافیت در آن اشاره دارد.
یکی از مهم‌ترین مزایای استات این است که رنگ و طرح فقط به یک لایه رنگ ساده روی سطح محدود نیست. در بسیاری از فریمهای باکیفیت می‌توان طرح‌های چندلایه، هاوانا، شفاف، مرمری یا ترکیب چند رنگ را ایجاد کرد. به همین دلیل بسیاری از فریم‌هایی که قرار است خودشان بخش مهمی از استایل باشند، از استات ساخته میشوند.
مزایای فریم استات
استات برای کسی که ظاهر فریم برایش اهمیت زیادی دارد، انتخاب جذابی است. امکان تولید قاب‌های ضخیم، لبه‌های صیقلی و طرح‌های چندرنگ باعث شده استات در بسیاری از فریمهای کلاسیک و فشن استفاده شود. همچنین جنس استات را می‌توان توسط فرد متخصص و با تجهیزات مناسب تا حدی تنظیم کرد؛ موضوعی که در اصلاح فرم قرارگیری دسته یا پل فریم اهمیت پیدا میکند.
مزیت دیگر این است که در یک فریم تمام‌استات، سطح وسیعی از فلز مستقیماً با پوست تماس ندارد. البته این موضوع به معنی «ضدحساسیت بودن قطعی» نیست، زیرا اجزایی مانند لولا، هسته فلزی دسته یا مواد افزودنی نیز ممکن است در ساخت فریم وجود داشته باشند.
معایب فریم استات
استات انعطاف TR90 را ندارد و نباید انتظار داشت بتوان یک فریم استات را مرتب خم کرد و دوباره به حالت اول برگرداند. واردکردن فشار زیاد ممکن است به تغییر فرم یا آسیب فریم منجر شود.
فریمهای استات ضخیم و بزرگ نیز ممکن است نسبت به یک فریم بسیار باریک TR90 یا تیتانیومی وزن بیشتری روی صورت ایجاد کنند. بنابراین هنگام انتخاب، فقط نام جنس کافی نیست و ابعاد واقعی فریم نیز باید بررسی شود.
فریم TR90 چیست؟
TR90 نوعی پلیآمید ترموپلاستیک سبک و مقاوم است که به دلیل ترکیب وزن پایین، مقاومت مکانیکی و انعطاف مناسب در ساخت برخی فریمهای عینک استفاده می‌شود.
EMS-GRIVORY، سازنده خانواده مواد Grilamid TR، برای Grilamid TR 90 ویژگی‌هایی مانند چگالی پایین، مقاومت مناسب در برابر مواد شیمیایی، مقاومت در برابر تنش و رفتار مکانیکی مناسب ذکر میکند و آن را از مواد مورد استفاده در فریم عینک معرفی کرده است.
البته یک نکته مهم وجود دارد: عبارت TR90 در بازار عینک گاهی به شکل عمومی در مشخصات محصولات نوشته می‌شود. صرف درج «TR90» به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که کیفیت مواد، لولا و فرایند تولید در همه فریم‌ها یکسان باشد. بنابراین کیفیت برند و ساخت فریم همچنان اهمیت زیادی دارد.
چرا TR90 سبک است؟
یکی از نقاط قوت خانواده Grilamid TR چگالی پایین آن است. برای نمونه، در اطلاعات فنی EMS برای گرید TR 90 چگالی حدود 1.00 g/cm³ ذکر شده است.
این ویژگی در کنار امکان طراحی قطعات نسبتاً باریک می‌تواند به ساخت فریم‌هایی منجر شود که هنگام استفاده طولانی فشار کمتری روی بینی و پشت گوش احساس شود. با این حال وزن نهایی یک عینک فقط به جنس فریم وابسته نیست؛ اندازه فریم، عدسی‌ها و اجزای فلزی نیز در وزن نهایی نقش دارند.
مزایای فریم TR90
مهم‌ترین ویژگی TR90 برای کاربر معمولاً سبکی همراه با انعطاف است. به همین دلیل این جنس برای افرادی که عینک را ساعت‌های طولانی استفاده می‌کنند یا فعالیت روزمره زیادی دارند می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.
انعطاف فریم در برابر فشارهای معمول روزانه نیز یک مزیت است. این ویژگی می‌تواند در فریمهای اسپرت، عینک کودکان و مدل‌هایی که احتمال افتادن یا خم‌شدن بیشتری دارند کاربردی باشد.
معایب فریم TR90
اگر اولویت شما یک فریم بسیار لوکس با طرح‌های لایه‌لایه و پرداخت عمیق باشد، استات معمولاً گزینه‌های بصری بیشتری ارائه می‌دهد. طراحی بسیاری از فریمهای TR90 کاربردی‌تر و سادهتر است، هرچند مدل‌های متنوع و رنگی نیز از این جنس تولید میشوند.
همچنین انعطاف‌پذیر بودن به معنی «نشدنی بودن شکست» نیست. لولا، پیچ‌ها و نقاط اتصال همچنان میتوانند آسیب ببینند و کیفیت ساخت در دوام واقعی عینک اهمیت زیادی دارد.
فریم فلزی عینک؛ یک عنوان برای چند جنس متفاوت
فریم فلزی یک جنس مشخص نیست. تیتانیوم، استیل ضدزنگ و آلیاژهای نیکل‌دار یا ترکیبی، همگی ممکن است در گروه فریمهای فلزی قرار بگیرند و خصوصیات متفاوتی داشته باشند.
به همین دلیل جمله‌هایی مانند «فلز از TR90 سنگین‌تر است» یا «تمام فریمهای فلزی حساسیت ایجاد می‌کنند» دقیق نیستند. یک فریم تیتانیومی باریک ممکن است بسیار سبک باشد، در حالی که نوع دیگری از فریم فلزی با طراحی ضخیم‌تر احساس متفاوتی روی صورت ایجاد کند.
تیتانیوم
تیتانیوم یکی از گزینه‌های مهم برای فریمهای سبک و ظریف است. منابع تخصصی اپتیک آن را به دلیل وزن پایین، مقاومت مناسب و مقاومت در برابر خوردگی در تولید عینک مطرح می‌کنند.
فریمهای تیتانیومی معمولاً برای کسی جذاب هستند که ظاهر مینیمال و وزن پایین می‌خواهد، اما قیمت آنها می‌تواند از بعضی فریمهای معمولی بالاتر باشد.
استیل ضدزنگ و سایر آلیاژها
استیل ضدزنگ نیز در تولید فریم استفاده می‌شود و می‌تواند ترکیبی از استحکام، ظرافت و مقاومت در برابر خوردگی ارائه کند. در کنار آن، آلیاژهای مختلفی در صنعت عینک وجود دارند که ممکن است حاوی نیکل یا فلزات دیگر باشند. بنابراین مشخصات دقیق فریم اهمیت دارد.
آیا فریم فلزی باعث حساسیت پوستی می‌شود؟
بعضی فریمهای فلزی میتوانند در افراد حساس باعث درماتیت تماسی شوند، اما این موضوع درباره همه فریمهای فلزی صدق نمی‌کند.
نیکل یکی از موادی است که می‌تواند حساسیت تماسی ایجاد کند و فریم عینک نیز یکی از منابع احتمالی تماس با نیکل است. Mayo Clinic و آکادمی پوست آمریکا هر دو به احتمال وجود نیکل در برخی فریمهای عینک اشاره کرده‌اند.
اگر سابقه حساسیت پوستی به زیورآلات، ساعت یا فلزات دارید، بهتر است پیش از خرید درباره جنس دقیق فریم و وجود نیکل سؤال کنید و به عباراتی مانند «nickel-free» یا مشخصات دقیق سازنده توجه داشته باشید.
در عین حال نباید تصور کرد فقط فلز می‌تواند حساسیت ایجاد کند. آکادمی پوست آمریکا اشاره میکند که در برخی افراد حتی مواد موجود در فریمهای پلاستیکی، پوشش‌ها یا افزودنی‌ها نیز ممکن است باعث واکنش پوستی شوند.
بنابراین اگر اطراف بینی، گوش یا محل تماس عینک با پوست مرتب دچار قرمزی و خارش می‌شود، بهتر است علت را صرفاً بر اساس ظاهر فریم حدس نزنید.
استات یا TR90؛ کدام بهتر است؟
اگر ظاهر، رنگ و کیفیت پرداخت فریم اولویت اصلی شماست، استات معمولاً جذاب‌تر است؛ اگر سبکی و انعطاف اهمیت بیشتری دارد، TR90 انتخاب منطقی‌تری خواهد بود.
تفاوت اصلی این دو فقط در وزن نیست. استات معمولاً ماهیت بصری پررنگ‌تری دارد. فریمهای هاوانا، شفاف، چندرنگ یا قاب‌های ضخیم کلاسیک نمونه‌هایی هستند که استات در آنها جلوه خوبی دارد.
TR90 در مقابل بیشتر در فریم‌هایی دیده می‌شود که راحتی، انعطاف و وزن پایین اهمیت زیادی دارند. برای استفاده طولانی، فعالیت زیاد یا فردی که نمی‌خواهد حضور عینک را دائماً روی بینی احساس کند، این ویژگی‌ها میتوانند مهم‌تر از طرح‌های پیچیده استات باشند.
بنابراین انتخاب بین این دو به این سؤال برمی‌گردد: آیا میخواهید فریم بخشی برجسته از استایل شما باشد یا اولویت اصلی شما راحتی و انعطاف است؟
فریم فلزی یا استات؛ کدام انتخاب بهتری است؟
فریم فلزی معمولاً برای طراحی‌های باریک و مینیمال مناسب‌تر است، در حالی که استات برای قاب‌های پررنگ‌تر و تنوع رنگ و طرح دست شما را بازتر می‌گذارد.
فریمهای فلزی بسیاری از اوقات دارای پد بینی قابل تنظیم هستند. این قابلیت می‌تواند برای افرادی که در فریمهای یک‌تکه پلاستیکی با پل بینی مشکل دارند مفید باشد. در مقابل، فریم استات معمولاً پل یکپارچه دارد و لازم است فرم پل از ابتدا تناسب خوبی با بینی داشته باشد.
این تفاوت هنگام خرید اینترنتی اهمیت بیشتری پیدا میکند. حتی دو فریم با اعداد سایز مشابه ممکن است به دلیل تفاوت طراحی پل، ضخامت قاب و محل لولا روی صورت متفاوت بنشینند. راهنمای انتخاب سایز سوما اپتیک نیز بر همین نکته تأکید دارد.
کدام جنس فریم عینک سبکتر است؟
پاسخ مطلقی وجود ندارد، چون وزن عینک به جنس، ضخامت فریم، ابعاد، لولا و عدسی‌ها بستگی دارد.
TR90 به دلیل چگالی پایین می‌تواند زمینه مناسبی برای تولید فریمهای بسیار سبک فراهم کند. تیتانیوم نیز امکان ساخت فریمهای فلزی بسیار سبک و ظریف را فراهم میکند. یک فریم استات کوچک و نازک هم می‌تواند از یک فریم فلزی بزرگ سبکتر باشد.
پس اگر وزن برای شما مهم است، به‌جای انتخاب صرفاً بر اساس نام جنس، وزن واقعی یا حداقل ابعاد و ضخامت محصول را بررسی کنید.
برای نمره چشم بالا کدام جنس فریم بهتر است؟
در نمره‌های بالا، اندازه و فرم فریم معمولاً از خود جنس فریم تأثیر بیشتری بر ظاهر و ضخامت نهایی عدسی دارند.
برای مثال، در بعضی نسخه‌ها انتخاب فریم بسیار بزرگ می‌تواند باعث شود لبه عدسی ضخیم‌تر یا وزن آن بیشتر شود. مقاله بررسی اعداد و سایز فریم در سوما اپتیک نیز به ارتباط ابعاد فریم با ضخامت و وزن عدسی طبی اشاره میکند.
بنابراین کسی که نمره چشم بالایی دارد نباید صرفاً بگوید «استات بهتر است» یا «فلز بهتر است». ابتدا باید ابعاد مناسب فریم و نوع عدسی تعیین شود و سپس میان جنس‌های مناسب انتخاب کرد.
بهترین جنس فریم برای استفاده طولانی در طول روز چیست؟
برای استفاده طولانی، وزن پایین مهم است، اما تنها معیار نیست. فشار روی شقیقه، تناسب پل بینی، طول دسته و توزیع وزن عدسی نیز اهمیت دارند.
اگر فریم بسیار سبک باشد اما پل آن مناسب بینی نباشد، همچنان می‌تواند آزاردهنده شود. برعکس، یک فریم استات کمی سنگین‌تر که دقیقاً اندازه صورت باشد ممکن است از یک عینک فوق‌سبک اما بدسایز راحت‌تر باشد.
برای ساعات طولانی کار، اولویت را به این ترتیب در نظر بگیرید: سایز مناسب، قرارگیری صحیح روی بینی، وزن متعادل و سپس جنس فریم.
برای ورزش و تحرک زیاد استات بهتر است یا TR90؟
برای استفاده‌هایی که احتمال افتادن، فشار یا حرکت زیاد عینک وجود دارد، TR90 به دلیل وزن پایین و انعطاف معمولاً گزینه کاربردی‌تری نسبت به استات است.
البته برای ورزش حرفه‌ای فقط جنس فریم مطرح نیست. طراحی دسته‌ها، نحوه قرارگیری روی سر، نوع لولا و حتی انتخاب عدسی مناسب اهمیت دارند. یک فریم TR90 معمولی الزاماً عینک ورزشی تخصصی محسوب نمی‌شود.
جنس فریم چقدر روی انتخاب عینک طبی تأثیر دارد؟
هنگام خرید فریم عینک طبی جنس فریم باید در کنار اندازه، فرم صورت و نوع عدسی بررسی شود. یک فریم زیبا اگر روی بینی پایین بیاید یا از دو طرف سر فشار وارد کند، انتخاب مناسبی نیست.
در فریم طبی موضوع مهم‌تر می‌شود، زیرا عدسی قرار است طبق نسخه و موقعیت چشم داخل قاب نصب شود. به همین دلیل ابتدا سایز و تناسب را بررسی کنید، سپس میان استات، فلز و TR90 براساس سبک زندگی خود تصمیم بگیرید.
بالاخره استات، فلز یا TR90؟
هیچ برنده مطلقی وجود ندارد:
- اگر تنوع طرح، رنگ، ظاهر لوکس و قاب‌های شاخص میخواهید، استات انتخاب بسیار خوبی است.
- اگر وزن کم، انعطاف و استفاده فعال برایتان مهم‌تر است، TR90 ارزش بررسی بیشتری دارد.
- اگر فریم ظریف، مینیمال یا امکان تنظیم بیشتر پد بینی میخواهید، فریم فلزی مناسب است؛ اما جنس دقیق فلز را بررسی کنید.
- اگر سابقه حساسیت به نیکل دارید، صرف عبارت «فلزی» کافی نیست و بهتر است ترکیب دقیق ماده را بدانید.
- اگر نمره چشم بالاست، پیش از جنس فریم به اندازه قاب و سازگاری آن با عدسی توجه کنید.
بهترین جنس فریم عینک در نهایت جنسی است که علاوه بر دوام و ظاهر مورد علاقه شما، در سایز مناسب انتخاب شده باشد و پس از چند ساعت استفاده روی بینی، شقیقه و پشت گوش احساس فشار ایجاد نکند.
