گاهی یک عینک آفتابی دارید که فریمش هنوز کاملاً سالم است، اما عدسیهای آن خط افتادهاند، رنگشان را دوست ندارید یا دیگر کیفیت روز اول را ندارند. گاهی هم یک فریم آفتابی انتخاب کردهاید و میخواهید بهجای عدسیهای معمولی، روی آن عدسی آفتابی طبی با نمره چشم خودتان نصب کنید.
در هر دو حالت، خرید عدسی عینک آفتابی فقط انتخاب میان مشکی، دودی یا قهوهای نیست. چیزی که مستقیماً مقابل چشم قرار میگیرد باید علاوه بر کنترل نور شدید، محافظت مناسب در برابر اشعه فرابنفش داشته باشد و از نظر رنگ، جنس، میزان تیرگی و در صورت نیاز نمره طبی، با نوع استفاده شما هماهنگ باشد.
این موضوع در ایران اهمیت بیشتری پیدا میکند. رانندگی طولانی در روزهای آفتابی، سفرهای جادهای، زندگی در شهرهای پرنور، کوهنوردی، حضور در مناطق ساحلی یا حتی رفتوآمد روزانه در تابستان باعث میشود عینک آفتابی برای بسیاری از افراد فقط یک وسیله ظاهری نباشد.
اگر قصد دارید عدسی آفتابی جدیدی برای عینک خود بخرید، بهتر است قبل از سفارش چند نکته مهم را بدانید.
منظور از خرید عدسی عینک آفتابی چیست؟
لازم نیست برای داشتن یک عینک آفتابی جدید همیشه کل عینک را عوض کنید. اگر فریم سالم و مناسب باشد، در بسیاری از موارد میتوان عدسیهای قبلی را خارج کرد و عدسیهای جدید را متناسب با همان فریم تراش داد.
این عدسی جدید میتواند ساده یا طبی باشد، رنگ ثابت یا گرادیان داشته باشد، پلاریزه باشد یا حتی از نوع فتوکرومیک انتخاب شود.
بنابراین هنگام خرید، در واقع چند تصمیم جداگانه میگیرید: میزان محافظت UV، رنگ و تیرگی، نوع عدسی، جنس عدسی و در صورت وجود نسخه چشم، مشخصات طبی.
هرکدام از این موارد روی نتیجه نهایی تأثیر دارند.
مهمترین ویژگی عدسی آفتابی؛ UV400
در بازار عینک اصطلاحهایی مثل «دودی خیلی تیره»، «عدسی آینهای» یا «پلاریزه» بیشتر به چشم میآیند، اما مهمترین چیزی که باید هنگام خرید بررسی شود محافظت در برابر اشعه UV است.
آکادمی چشمپزشکی آمریکا توصیه میکند عینک آفتابی دارای 100 درصد محافظت در برابر UV یا استاندارد UV400 باشد؛ یعنی محدوده پرتوهای فرابنفش تا طول موج 400 نانومتر را مسدود کند. بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز UV400 یا 100% UVA/UVB را از اصلیترین معیارهای انتخاب عینک آفتابی معرفی میکند.
نکتهای که خیلی از خریداران نمیدانند این است که تیرهتر بودن عدسی الزاماً به معنی محافظت بیشتر در برابر UV نیست.
ممکن است یک عدسی خاکستری نسبتاً روشن محافظت کامل UV داشته باشد و یک عدسی بسیار تیره فاقد فیلتر مناسب باشد. میزان محافظت UV به ویژگی و ساختار عدسی مربوط است، نه فقط رنگ ظاهری آن.
به همین دلیل هنگام خرید فقط نگویید «یک عدسی خیلی تیره میخواهم». ابتدا درباره UV آن مطمئن شوید.
آیا عدسی خیلی تیره برای چشم بهتر است؟
خیر.
تیرگی و UV دو موضوع متفاوت هستند. تیرگی بیشتر باعث میشود نور مرئی کمتری وارد چشم شود و در محیطهای بسیار روشن احساس راحتی بیشتری داشته باشید، اما میزان UV باید جداگانه کنترل شود.
حتی از نظر کاربرد نیز همیشه تیرهترین عدسی بهترین انتخاب نیست. کسی که بیشتر در شهر رانندگی میکند با فردی که در ارتفاعات، کویر یا برف فعالیت دارد نیاز یکسانی ندارد.
پس باید میزان تیرگی متناسب با محیط انتخاب شود، نه براساس این تصور که «هرچه مشکیتر، بهتر».
عدسی پلاریزه چیست و آیا ارزش خرید دارد؟
وقتی نور از سطحی مانند آسفالت خیس، بدنه خودرو، آب یا برف بازتاب پیدا میکند، ممکن است خیرگی آزاردهندهای ایجاد شود. عدسیهای Polarized برای کاهش بخش زیادی از این بازتابهای خیرهکننده طراحی شدهاند.
به همین دلیل پلاریزه میتواند برای رانندگی در روز، ماهیگیری، قایقسواری، گردش کنار آب و بسیاری از فعالیتهای فضای باز بسیار کاربردی باشد. آکادمی چشمپزشکی آمریکا نیز کاهش glare و خستگی ناشی از نور شدید را از مزایای پلاریزاسیون میداند.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
پلاریزه بودن بهتنهایی تضمین UV400 نیست.
پلاریزاسیون وظیفه کاهش خیرگی بازتابی را دارد و محافظت UV ویژگی جداگانهای است. بنابراین هنگام خرید عدسی پلاریزه نیز باید مطمئن شوید محصول محافظت کامل UV دارد.
اگر زیاد در روز رانندگی میکنید، ترکیب UV400 + Polarized معمولاً ارزش بررسی بالایی دارد.
عدسی آفتابی طبی؛ وقتی نمیخواهید بین دید واضح و عینک آفتابی یکی را انتخاب کنید
افرادی که نزدیکبینی، دوربینی یا آستیگماتیسم دارند معمولاً هنگام استفاده از عینک آفتابی با یک مشکل ساده روبهرو میشوند: اگر عینک طبی را بردارند، دیدشان کاهش پیدا میکند.
راهحل، عدسی آفتابی طبی است.
در این حالت نسخه چشم روی یک عدسی رنگی آفتابی اجرا میشود و فرد همزمان دید اصلاحشده و محافظت در برابر نور خورشید خواهد داشت. تولیدکنندگان بزرگ عدسی نیز عدسیهای آفتابی را بهصورت Rx یا Prescription در طراحیها و رنگهای مختلف عرضه میکنند.
این گزینه برای رانندگی، سفر و کسانی که در طول روز زیاد بیرون هستند بسیار کاربردی است.
اگر آستیگماتیسم هم داشته باشید، Cylinder و Axis نسخه نیز میتواند در عدسی آفتابی اجرا شود؛ البته محدوده قابل ساخت به مدل عدسی و فریم انتخابی بستگی دارد.
عدسی آفتابی پروگرسیو هم وجود دارد؟
بله.
افرادی که برای دور و نزدیک به اصلاح بینایی نیاز دارند مجبور نیستند در فضای باز از عینک ساده استفاده کنند. عدسیهای آفتابی میتوانند با طراحی Progressive نیز ساخته شوند.
برای مثال فردی که در رانندگی دید دور میخواهد اما برای مشاهده موبایل یا نوشتههای نزدیک نیز به Add نیاز دارد، میتواند با نظر متخصص از عدسی پروگرسیو آفتابی استفاده کند.
در چنین عدسیهایی انتخاب فریم و اندازهگیری دقیق اهمیت بسیار بیشتری پیدا میکند. هر فریم آفتابی بزرگ یا بسیار خمیده الزاماً برای هر نسخه پروگرسیوی گزینه ایدهآلی نیست.
چه رنگی برای عدسی آفتابی انتخاب کنیم؟
اینجا بخشی است که انتخاب شخصی هم وارد ماجرا میشود. رنگ عدسی روی ظاهر عینک اثر زیادی دارد، اما بعضی رنگها در شرایط خاص کاربرد متفاوتی دارند.
عدسی خاکستری
خاکستری یکی از انتخابهای مطمئن برای استفاده عمومی است. مزیت اصلی آن این است که شدت نور را کاهش میدهد و در عین حال تغییر رنگ محیط معمولاً کمتر است.
برای رانندگی نیز خاکستری انتخاب محبوبی محسوب میشود. AOA بهطور مشخص خاکستری را به دلیل حفظ مناسب تشخیص رنگ برای رانندگی توصیه کرده است.
اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، یک خاکستری با تیرگی مناسب انتخاب کمریسکی است.
عدسی قهوهای
قهوهای یا Amber میتواند کنتراست محیط را بیشتر کند و به همین دلیل در برخی شرایط فضای باز مورد استقبال قرار میگیرد.
ظاهر گرمتر آن هم باعث شده روی فریمهای هاوانا، طلایی، قهوهای و بعضی فریمهای کلاسیک بسیار جذاب باشد.
اگر علاوه بر عملکرد، هماهنگی ظاهری عدسی و فریم برایتان اهمیت دارد، قهوهای یکی از رنگهایی است که ارزش امتحان کردن دارد.
عدسی سبز
سبز هم از رنگهای کلاسیک عینک آفتابی است. شدت نور را کاهش میدهد، درحالیکه ظاهر متفاوتی نسبت به خاکستری یا قهوهای ایجاد میکند.
این رنگ خصوصاً روی بعضی فریمهای فلزی و کلاسیک ظاهر بسیار خوبی دارد.
رنگهای فشن
آبی، صورتی، بنفش، زرشکی و رنگهای مشابه بیشتر جنبه استایلی دارند. امروزه عدسیهای طبی آفتابی هم میتوانند در طیف بزرگی از رنگها ساخته شوند و بعضی تولیدکنندگان دهها رنگ و سطح تیرگی مختلف ارائه میکنند.
اگر چنین رنگهایی را انتخاب میکنید و قصد رانندگی با آنها دارید، مطمئن شوید رنگ عدسی تشخیص صحیح رنگهای محیط و علائم را مختل نمیکند. AOA نیز برای رانندگی روی حفظ ادراک صحیح رنگ تأکید دارد.
عدسی گرادیان چیست؟
حتماً عینکهایی را دیدهاید که قسمت بالای عدسی تیرهتر است و هرچه به پایین میرسیم رنگ روشنتر میشود. به این مدل Gradient گفته میشود.
ظاهر گرادیان معمولاً ظریفتر و فشنتر است و برای عینکهای شهری محبوبیت زیادی دارد. قسمت بالایی نور بیشتری را کاهش میدهد و بخش پایین روشنتر باقی میماند.
برای استفاده روزمره شهری میتواند گزینه جذابی باشد، اما اگر قرار است ساعتها در نور بسیار شدید حضور داشته باشید، عدسی تمامرنگ یا Full Tint ممکن است راحتتر باشد.
گرادیان را نیز میتوان در بعضی محصولات با پلاریزاسیون ترکیب کرد.
عدسی آینهای فقط برای زیبایی است؟
پوشش Mirror علاوه بر ظاهر خاصی که به عینک میدهد، میتواند بخشی از نور ورودی را بازتاب دهد و در محیطهای روشن کاربرد داشته باشد.
این عدسیها برای عینکهای ورزشی و استایلهای مدرن بسیار محبوب هستند.
اما باز هم همان قانون اصلی برقرار است:
ظاهر آینهای نشاندهنده میزان UV نیست.
در زمان خرید باید مشخصات محافظت UV خود عدسی را جداگانه بررسی کنید.
اگر زیاد رانندگی میکنیم چه عدسی آفتابی بخریم؟
برای رانندگی روزانه، هدف اصلی داشتن دید واضح، کاهش خیرگی و حفظ تشخیص صحیح رنگهای محیط است.
به همین علت گزینهای مانند عدسی خاکستری پلاریزه با محافظت کامل UV میتواند انتخاب خوبی برای بسیاری از رانندگان باشد. عدسی پلاریزه بازتاب مزاحم از سطح جاده و خودروها را کاهش میدهد و رنگ خاکستری نیز تغییر رنگ محیط را محدود میکند.
اگر نسخه طبی دارید، همین ترکیب را میتوان در صورت موجود بودن محصول مناسب به شکل Prescription Sunglasses سفارش داد.
اما برای رانندگی شبانه از عدسی آفتابی تیره استفاده نکنید. در شب میزان نور محیط از قبل کم است و کاهش بیشتر نور میتواند دید را مختل کند.
آیا فتوکرومیک جای عدسی آفتابی را میگیرد؟
عدسی فتوکرومیک در فضای بیرون تیره و در محیط داخلی روشنتر میشود، بنابراین برای کسی که نمیخواهد مرتب بین عینک طبی و آفتابی جابهجا شود بسیار راحت است. نسلهای جدید این عدسیها نیز نسبت به گذشته عملکرد سریعتری دارند.
اما اگر هدف اصلی شما رانندگی روزانه در آفتاب است، یک نکته مهم را بدانید.
بسیاری از عدسیهای فتوکرومیک با UV فعال میشوند و شیشه خودرو بخش زیادی از UV را فیلتر میکند. در نتیجه عدسی ممکن است پشت شیشه خودرو به اندازه فضای آزاد تیره نشود. آکادمی چشمپزشکی آمریکا نیز به همین محدودیت اشاره میکند.
البته بعضی نسلها و فناوریها برای عملکرد بهتر در خودرو طراحی شدهاند، اما نباید تصور کرد هر فتوکرومیکی جای عینک آفتابی رانندگی را میگیرد.
فریم قدیمی دارم؛ میتوانم فقط عدسی آفتابی آن را عوض کنم؟
در بسیاری از موارد بله.
اگر فریم سالم باشد، اپتیک میتواند عدسی جدید را براساس شکل همان فریم تراش دهد.
این کار برای چند حالت بسیار کاربردی است:
عدسی قبلی خط افتاده است، رنگ آن را دوست ندارید، میخواهید عدسی ساده را پلاریزه کنید یا قصد دارید یک فریم آفتابی معمولی را به عینک آفتابی طبی تبدیل کنید.
اما قبل از سفارش، فریم باید بررسی شود. فریم قدیمی و شکننده ممکن است هنگام خارج کردن یا نصب عدسی جدید آسیب ببیند.
همچنین بعضی فریمهای بسیار خمیده یا Wraparound محدودیت بیشتری برای نصب نسخههای طبی دارند.
فریمهای خیلی خمیده و اسپرت چه مشکلی دارند؟
در عینکهای اسپرت، عدسی ممکن است با زاویه بیشتری مقابل چشم قرار بگیرد. این شکل برای پوشش بهتر اطراف چشم مفید است، اما اجرای بعضی نسخههای طبی را پیچیدهتر میکند.
بنابراین اگر نمره چشم دارید، صرفاً فریم را انتخاب نکنید و بعد انتظار داشته باشید هر عدسیای روی آن نصب شود.
قبل از خرید فریم اسپرت بهتر است بررسی شود که نسخه شما روی آن قابل اجرا هست یا خیر.
این مسئله در نمرههای بالا، آستیگماتیسم قابل توجه و پروگرسیو اهمیت بیشتری دارد.
برای نمره چشم بالا چه عدسی آفتابی بخریم؟
در نسخههای بالا ضخامت عدسی میتواند بیشتر شود. در این شرایط ممکن است استفاده از مواد High Index کمک کند عدسی ظریفتر ساخته شود.
اما اندازه فریم هم اهمیت زیادی دارد.
گاهی یک فریم بسیار بزرگ باعث میشود حتی با Index بالاتر، عدسی همچنان ضخامت قابل توجهی داشته باشد. در نتیجه برای نمره بالا بهتر است ابتدا نسخه و فریم کنار هم بررسی شوند و سپس درباره Index تصمیم گرفته شود.
اگر هدفتان عینک آفتابی طبی است، زیبایی فریم نباید تنها معیار باشد.
جنس عدسی آفتابی چه اهمیتی دارد؟
عدسیهای آفتابی میتوانند از مواد مختلف تولید شوند. برای استفاده روزمره معمولاً وزن، کیفیت اپتیکی و مقاومت سطح اهمیت دارند.
در عینکهای ورزشی، مقاومت در برابر ضربه اهمیت بیشتری پیدا میکند. پلیکربنات به دلیل مقاومت بالاتر در برابر ضربه یکی از مواد مورد استفاده در عدسیهای ورزشی و Performance است.
اگر عینک برای رانندگی و استفاده شهری است، اولویتهای شما با کسی که دوچرخهسواری یا کوهنوردی میکند متفاوت خواهد بود.
برای کودکان چه عدسی آفتابی مناسب است؟
عینک آفتابی فقط مخصوص بزرگسالان نیست. AOA تأکید میکند محافظت کودکان در برابر UV اهمیت بالایی دارد و استفاده از عینک دارای 100% UV protection برای کودکان نیز توصیه میشود.
برای کودک، علاوه بر UV باید مقاومت عدسی و فریم هم در نظر گرفته شود.
مدلی که بسیار ظریف و شکننده باشد شاید برای کودک پرتحرک انتخاب مناسبی نباشد. فریم نیز بهتر است پوشش مناسبی در اطراف چشم ایجاد کند.
آیا در روز ابری هم عدسی آفتابی لازم است؟
وجود ابر به معنی حذف کامل UV نیست.
مراکز علمی داخل ایران نیز تأکید کردهاند که تابش UV محدود به روزهای گرم تابستان نیست و در روزهای ابری هم محافظت از چشم اهمیت دارد.
این موضوع خصوصاً برای افرادی که زمان زیادی بیرون از خانه هستند اهمیت بیشتری دارد.
عینک آفتابی را فقط یک وسیله مخصوص تیر و مرداد در نظر نگیرید.
اندازه عدسی و فریم روی محافظت تأثیر دارد
یکی از مواردی که هنگام خرید کمتر به آن توجه میشود، پوشش فیزیکی اطراف چشم است.
عینک بسیار کوچک ممکن است نور زیادی را از بالا و کنارهها وارد چشم کند. مدلهای بزرگتر یا Wraparound پوشش بیشتری در برابر تابش جانبی ایجاد میکنند. بیمارستان فارابی و آکادمی چشمپزشکی آمریکا نیز به مزیت پوشش وسیعتر در محافظت از اطراف چشم اشاره کردهاند.
البته اگر نسخه طبی بالایی دارید، بزرگتر شدن بیش از حد فریم میتواند ضخامت عدسی را افزایش دهد. بنابراین باید بین پوشش مناسب و مشخصات نسخه تعادل برقرار شود.
قیمت عدسی عینک آفتابی به چه عواملی بستگی دارد؟
وقتی برای خرید عدسی آفتابی قیمت میگیرید، ممکن است اختلاف زیادی بین گزینهها ببینید. این اختلاف الزاماً به معنی گرانفروشی یا بیکیفیت بودن گزینه ارزانتر نیست.
قیمت میتواند تحت تأثیر موارد زیر باشد:
- ساده یا طبی بودن عدسی
- مقدار نمره و آستیگماتیسم
- Single Vision یا Progressive بودن
- جنس عدسی
- ضریب شکست
- پلاریزه بودن
- رنگ ساده یا گرادیان
- پوشش Mirror
- کیفیت پوشش سطح
- برند سازنده
- سفارشی بودن رنگ یا طراحی
بنابراین هنگام استعلام قیمت، فقط نگویید «قیمت عدسی آفتابی چنده؟».
مثلاً عبارت:
عدسی آفتابی طبی تکدید، خاکستری پلاریزه، UV400 برای نسخه من
به فروشنده امکان میدهد گزینه بسیار دقیقتری پیشنهاد دهد.
اشتباهات رایج هنگام خرید عدسی عینک آفتابی
یکی از رایجترین اشتباهها انتخاب عدسی فقط براساس تیرگی است. تیرگی زیاد تضمین UV نیست و باید مشخصات محافظت UV جداگانه بررسی شود.
اشتباه بعدی این است که «پلاریزه» را مترادف UV400 بدانیم. پلاریزه خیرگی را کاهش میدهد، ولی UV ویژگی مستقلی است.
انتخاب رنگ صرفاً براساس مد، بدون توجه به کاربرد نیز میتواند مشکلساز شود؛ خصوصاً اگر قرار باشد با عینک رانندگی کنید.
همچنین خرید فریم بسیار بزرگ یا خمیده پیش از بررسی نسخه طبی میتواند باعث شود بعداً متوجه شوید عدسی موردنظر روی آن بهخوبی قابل اجرا نیست.
موقع تحویل عدسی جدید چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
بعد از نصب عدسی، عینک را همانجا امتحان کنید. اگر عدسی طبی است، دید دور و محیط اطراف را بررسی کنید و مطمئن شوید احساس غیرعادی واضحی ندارید.
سطح عدسی را زیر نور نگاه کنید تا خطوخش، موج یا آسیب ظاهری نداشته باشد. رنگ دو عدسی هم باید از نظر شدت و تون با یکدیگر هماهنگ باشد.
اگر عدسی پلاریزه، فتوکرومیک یا دارای پوشش خاصی سفارش دادهاید، مشخصات دقیق همان محصول را روی فاکتور نگه دارید.
دانستن اینکه چه عدسیای خریدهاید برای سفارش بعدی بسیار مهم است.
جمعبندی؛ برای خرید عدسی عینک آفتابی از کجا شروع کنیم؟
اگر فقط یک نکته از این راهنما به خاطر بسپارید، این باشد:
اول محافظت، بعد کاربرد و در نهایت رنگ و ظاهر.
عدسی مناسب باید محافظت کامل UV داشته باشد. بعد از آن مشخص کنید عینک را بیشتر برای رانندگی، استفاده شهری، سفر، ورزش یا استفاده طبی میخواهید.
برای رانندگی روزانه، پلاریزه میتواند در کاهش خیرگی بسیار مفید باشد. اگر نسخه چشم دارید، عدسی آفتابی طبی کمک میکند بدون قربانی کردن وضوح دید از نور خورشید نیز محافظت شوید. اگر مرتب میان داخل و خارج ساختمان جابهجا میشوید، فتوکرومیک ارزش بررسی دارد؛ ولی برای خودرو باید محدودیت عملکرد بسیاری از مدلهای فتوکرومیک پشت شیشه را در نظر بگیرید.
در مرحله آخر رنگ، تیرگی، گرادیان یا Mirror را انتخاب کنید تا عینک علاوه بر عملکرد درست، با استایل شما نیز هماهنگ باشد.
به این ترتیب خرید عدسی عینک آفتابی از یک انتخاب صرفاً ظاهری به یک تصمیم آگاهانه برای دید بهتر، راحتی بیشتر و محافظت از چشم تبدیل میشود.