اگر برای خرید عدسی طبی اقدام کرده باشید، احتمال زیادی دارد که هنگام انتخاب نوع عدسی با دو اصطلاح بلوکات (Blue Cut) و بلوکنترل (Blue Control) روبهرو شوید. در نگاه اول هر دو یک کار انجام میدهند: مدیریت بخشی از نور آبی. اما نوع فناوری، ظاهر عدسی و نحوه برخورد آنها با نور میتواند متفاوت باشد.
به همین دلیل نمیتوان گفت هر عدسی بلوکات از هر بلوکنترلی بهتر است یا برعکس. کیفیت نهایی به برند، متریال، پوشش عدسی، ضریب شکست و فناوری ساخت بستگی دارد.
با این حال، اگر بخواهیم تفاوت رایج این دو گروه را ساده کنیم، معمولاً در عدسی بلوکات قابلیت فیلتر کردن بخشی از نور آبی بیشتر به ساختار و متریال عدسی مربوط است، در حالی که در بسیاری از عدسیهای بلوکنترل این کار به کمک یک پوشش یا کوتینگ مخصوص روی سطح عدسی انجام میشود.
در ادامه تفاوت این دو را بدون اصطلاحات پیچیده بررسی میکنیم تا هنگام خرید دقیقتر بدانید کدام گزینه برای شما مناسبتر است.
نور آبی چیست و چرا عدسیهای بلوفیلتر ساخته شدند؟
نور قابل مشاهده از طیف رنگهای مختلف تشکیل شده و نور آبی بخشی از همین طیف است. خورشید بزرگترین منبع طبیعی نور آبی محسوب میشود، اما نمایشگر موبایل، تبلت، تلویزیون، لپتاپ و بسیاری از چراغهای LED نیز مقداری نور آبی تولید میکنند.
عدسیهای بلوفیلتر برای این طراحی شدهاند که بخشی از طول موجهای مشخص نور آبی را جذب یا بازتاب کنند.
نکته مهم این است که بلوکات و بلوکنترل معمولاً تمام نور آبی را حذف نمیکنند. چنین کاری برای یک عدسی شفاف روزمره نه ضروری است و نه لزوماً مطلوب. هدف، مدیریت بخشی از این طیف با کمترین تأثیر بر شفافیت و تشخیص طبیعی رنگهاست.
عدسی بلوکات چیست؟
عدسی Blue Cut نوعی عدسی فیلترکننده نور آبی است. در بسیاری از مدلهایی که با این عنوان عرضه میشوند، مواد جاذب یا فیلترکننده بخشی از نور آبی در ساختار خود عدسی به کار رفتهاند.
یعنی قابلیت فیلتر فقط حاصل رنگ یا بازتاب سطح عدسی نیست و میتواند بخشی از متریال آن باشد.
این ویژگی باعث شده نسل جدید بعضی عدسیهای بلوکات بدون نیاز به بازتاب بسیار شدید آبی یا بنفش روی سطح عدسی، بخشی از طیف موردنظر را مدیریت کنند.
مهمترین مزایای عدسی بلوکات
یکی از مزیتهای اصلی بلوکات، یکپارچه بودن فناوری فیلتر با متریال عدسی در بسیاری از محصولات این گروه است.
عدسی بلوکات همچنین میتواند بهصورت همزمان دارای پوشش آنتیرفلکس، ضدخش، آبگریز و چربیگریز باشد. بنابراین بلوکات بودن به این معنی نیست که عدسی دیگر نیازی به پوششهای باکیفیت سطحی ندارد.
بعضی مدلهای بلوکات نیز بازتاب آبی کمتری روی سطح دارند و از نظر ظاهری برای افرادی که انعکاس آبی و بنفش روی شیشه عینک را دوست ندارند، جذابتر هستند.
عدسی بلوکنترل چیست؟
در عدسیهای Blue Control معمولاً مدیریت بخشی از نور آبی توسط فناوری پوشش یا کوتینگ عدسی انجام میشود.
این پوشش میتواند بخشی از نور موردنظر را بازتاب یا فیلتر کند. به همین دلیل در بسیاری از عدسیهای بلوکنترل وقتی شیشه را مقابل نور حرکت میدهید، انعکاسی به رنگ آبی، بنفش یا گاهی سبز مایل به آبی مشاهده میکنید.
این انعکاس بهتنهایی نشانه کیفیت بالا یا پایین عدسی نیست؛ بلکه نتیجه طراحی لایههای پوشش است.
یکی از نقاط قوت بلوکنترلهای باکیفیت این است که فناوری فیلتر نور آبی میتواند درون یک پوشش آنتیرفلکس چندلایه قرار گیرد. در نتیجه علاوه بر مدیریت بخشی از نور آبی، بازتابهای مزاحم سطح عدسی نیز کاهش پیدا میکنند.
مهمترین مزایای عدسی بلوکنترل
بلوکنترل معمولاً انتخاب جذابی برای کسانی است که شفافیت بالا و آنتیرفلکس خوب برایشان اهمیت دارد.
در محصولات باکیفیت، کوتینگ میتواند علاوه بر ویژگی Blue Control، مقاومت بیشتر در برابر خش، جذب کمتر چربی و تمیز شدن آسانتر عدسی را نیز فراهم کند.
همچنین در بعضی مدلها میزان تغییر رنگ زمینه عدسی بسیار کم است و محیط با رنگ طبیعیتری دیده میشود.
تفاوت اصلی عدسی بلوکات و بلوکنترل چیست؟
تفاوت مهم این دو را میتوان در یک جمله خلاصه کرد:
در بلوکات، فیلتر نور آبی معمولاً بیشتر با متریال عدسی مرتبط است؛ در بلوکنترل، این قابلیت معمولاً بیشتر به پوشش سطح عدسی مربوط میشود.
اما این تعریف را نباید به تمام برندهای موجود در بازار تعمیم داد. Blue Cut و Blue Control اصطلاحاتی نیستند که تمام تولیدکنندگان دقیقاً با یک فرمول واحد از آنها استفاده کنند.
بنابراین بهتر است هنگام خرید، بهجای تکیه صرف بر نام عدسی، مشخصات فنی مدل موردنظر را بررسی کنید.
مقایسه بلوکات و بلوکنترل در یک نگاه
| ویژگی | بلوکات | بلوکنترل |
|---|---|---|
| فناوری رایج | فیلتر در متریال عدسی | فیلتر یا بازتاب توسط کوتینگ |
| بازتاب آبی و بنفش | معمولاً کمتر در برخی مدلها | معمولاً محسوستر |
| تهرنگ عدسی | ممکن است کمی گرم باشد | معمولاً شفافتر در مدلهای ملایم |
| آنتیرفلکس | باید جداگانه بررسی شود | اغلب همراه کوتینگ ارائه میشود |
| استفاده روزمره | مناسب | مناسب |
| استفاده مقابل نمایشگر | مناسب | مناسب |
| کیفیت تشخیص رنگ | وابسته به شدت فیلتر | وابسته به شدت فیلتر |
| مقاومت در برابر خش | وابسته به پوشش عدسی | وابسته به کیفیت کوتینگ |
چرا بعضی عدسیهای بلوکات کمی زرد هستند؟
اگر دو عدسی شفاف را روی یک کاغذ سفید قرار دهید، ممکن است متوجه شوید یکی از آنها کمی کرم یا زردتر از دیگری است.
این اتفاق میتواند در بعضی عدسیهای بلوکات طبیعی باشد.
هرچه مقدار بیشتری از بخش آبی طیف نور جذب شود، تعادل رنگ عبوری میتواند کمی به سمت رنگهای گرم حرکت کند. به همین دلیل برخی بلوکاتها تهرنگ بسیار ملایم زرد یا شامپاینی دارند.
البته عدسیهای جدیدتر با فناوری پیشرفته تلاش میکنند ضمن مدیریت بخشی از نور آبی، تغییر رنگ را تا حد ممکن کاهش دهند.
این ویژگی برای افرادی که با رنگ سروکار دارند اهمیت بیشتری پیدا میکند. طراحان گرافیک، عکاسان، تدوینگران یا کسانی که باید رنگ محصول را دقیق تشخیص دهند بهتر است عدسی موردنظر را قبل از خرید از نظر تغییر رنگ بررسی کنند.
چرا روی بلوکنترل انعکاس آبی یا بنفش دیده میشود؟
یکی از نشانههای ظاهری بسیاری از عدسیهای بلوکنترل، انعکاس رنگی روی سطح شیشه است.
وقتی نور به پوشش عدسی برخورد میکند، بخشی از طول موجها ممکن است بازتاب شوند. این بازتاب میتواند به صورت آبی یا بنفش دیده شود.
اما یک باور اشتباه رایج این است که:
هرچه بازتاب آبی بیشتر باشد، عدسی بهتر است.
این تصور درست نیست.
شدت انعکاس به طراحی پوشش بستگی دارد و نمیتوان درصد واقعی فیلتر نور آبی یا کیفیت اپتیکی عدسی را فقط با نگاه کردن به رنگ انعکاس تعیین کرد.
ممکن است یک عدسی بازتاب آبی بسیار کمی داشته باشد اما فناوری فیلتر آن در متریال قرار گرفته باشد.
بلوکات بهتر است یا بلوکنترل؟
پاسخ این سؤال برای همه افراد یکسان نیست.
اگر دو عدسی از نظر کیفیت، برند و مشخصات مشابه باشند، انتخاب بین آنها بیشتر به اولویت شما برمیگردد.
بلوکات میتواند انتخاب مناسبتری باشد اگر:
میخواهید قابلیت فیلتر نور بیشتر در ساختار عدسی قرار داشته باشد، انعکاس آبی زیاد روی سطح عدسی را نمیپسندید و از تهرنگ بسیار ملایم بعضی مدلها مشکلی ندارید.
بلوکنترل میتواند مناسبتر باشد اگر:
آنتیرفلکس باکیفیت، شفافیت بالا و تغییر رنگ بسیار کم برایتان در اولویت قرار دارد و بازتاب ملایم آبی یا بنفش روی سطح عدسی برایتان آزاردهنده نیست.
اما مهمترین نکته این است که:
یک بلوکات ضعیف و بینام لزوماً از یک بلوکنترل باکیفیت بهتر نیست و یک بلوکنترل ارزان نیز صرفاً به دلیل انعکاس آبی، انتخاب مناسبی محسوب نمیشود.
برای کار با کامپیوتر بلوکات بهتر است یا بلوکنترل؟
بخش زیادی از خریداران این دو عدسی افرادی هستند که ساعات طولانی با کامپیوتر، لپتاپ و موبایل کار میکنند.
هر دو عدسی میتوانند برای استفاده روزمره و کار با نمایشگر انتخاب شوند، اما بهتر است درباره تأثیر آنها انتظار واقعبینانه داشته باشید.
عدسی فیلتر نور آبی قرار نیست بهتنهایی تمام خستگی چشم ناشی از کار با کامپیوتر را از بین ببرد.
خستگی چشم دیجیتال معمولاً با عوامل مختلفی در ارتباط است؛ از جمله تمرکز طولانی در فاصله نزدیک، کاهش پلک زدن، خشکی چشم، نور نامناسب محیط، انعکاس روی مانیتور و حتی شماره نامناسب عینک.
بنابراین برای شخصی که روزانه چندین ساعت پشت مانیتور مینشیند، معمولاً این ترکیب اهمیت بیشتری دارد:
شماره صحیح چشم + عدسی باکیفیت + آنتیرفلکس مناسب + رعایت فاصله و استراحت منظم
بلوکات یا بلوکنترل میتواند یک قابلیت تکمیلی در کنار این موارد باشد.
آیا بلوکات همان آنتیرفلکس است؟
خیر.
بلوکات و آنتیرفلکس دو ویژگی متفاوت هستند.
بلوکات برای مدیریت بخشی از نور آبی طراحی شده است.
آنتیرفلکس وظیفه دارد بازتابهای مزاحم روی سطح عدسی را کاهش دهد و عبور مفید نور را بهتر کند.
یک عدسی بلوکات میتواند آنتیرفلکس هم داشته باشد و حتی بهتر است هنگام خرید عدسی طبی، کیفیت پوشش آنتیرفلکس آن نیز بررسی شود.
آیا بلوکنترل همان آنتیرفلکس است؟
خیر.
بلوکنترل ممکن است بخشی از یک سیستم پوشش آنتیرفلکس باشد، اما عملکرد این دو دقیقاً یکسان نیست.
آنتیرفلکس برای کاهش بازتاب عمومی نور طراحی میشود، در حالی که Blue Control بخش مشخصی از طیف نور را مدیریت میکند.
در عدسیهای حرفهای، چندین لایه مختلف ممکن است روی یکدیگر قرار بگیرند و هرکدام وظیفهای مانند کاهش انعکاس، مقاومت در برابر خش، آبگریزی یا مدیریت نور داشته باشند.
آیا بلوکات و بلوکنترل UV را هم فیلتر میکنند؟
نه لزوماً.
UV و نور آبی یک مفهوم نیستند.
ممکن است یک عدسی هم محافظ UV داشته باشد و هم بخشی از نور آبی را فیلتر کند، اما وجود عبارت Blue Cut یا Blue Control روی محصول بهتنهایی کافی نیست تا مطمئن شویم محافظت کامل UV نیز وجود دارد.
هنگام خرید بهتر است مشخصاً بررسی کنید که عدسی موردنظر محافظت UV400 نیز دارد یا خیر.
بهخصوص برای عینکی که قرار است در فضای بیرون زیاد استفاده شود، این موضوع اهمیت بیشتری دارد.
بلوکات یا بلوکنترل برای رانندگی شب؟
هنگام رانندگی شب، یکی از مهمترین ویژگیها شفافیت مناسب و کاهش بازتابهای مزاحم است.
نور چراغ خودروها میتواند روی عدسی بدون پوشش مناسب انعکاس ایجاد کند و کیفیت دید را کاهش دهد. به همین دلیل برای استفاده شبانه، کیفیت آنتیرفلکس اهمیت بالایی دارد.
عدسیای که تهرنگ شدید دارد یا مقدار قابل توجهی از نور مرئی را کاهش میدهد لزوماً انتخاب مناسبی برای رانندگی شب نیست.
اگر استفاده اصلی عینک شما رانندگی شب است، اولویت را روی شفافیت عدسی و آنتیرفلکس باکیفیت قرار دهید و سپس فناوری Blue Filter را بررسی کنید.
آیا عدسی بلوکات یا بلوکنترل برای کودکان لازم است؟
صرف استفاده کودک از موبایل، تبلت یا کامپیوتر به این معنی نیست که حتماً باید بلوکات یا بلوکنترل استفاده کند.
در عینک کودکان موارد مهمتری مانند شماره دقیق چشم، وزن عدسی، مقاومت در برابر ضربه، کیفیت اپتیکی، فریم مناسب و محافظت UV وجود دارند.
اگر قرار است برای کودک عدسی فیلتر نور آبی تهیه شود، بهتر است این ویژگی در کنار سایر مشخصات عدسی بررسی شود، نه اینکه تنها معیار انتخاب باشد.
آیا درصد فیلتر بیشتر یعنی عدسی بهتر؟
خیر.
این یکی از مهمترین نکاتی است که باید قبل از خرید بدانید.
فرض کنید عدسی A درصد بیشتری از طیف آبی را فیلتر میکند و عدسی B فیلتر ملایمتری دارد. این موضوع بهتنهایی ثابت نمیکند A بهتر است.
فیلتر بیشتر ممکن است باعث تغییر بیشتر رنگها یا ایجاد تهرنگ محسوستر در عدسی شود. در استفاده روزمره، هدف معمولاً ایجاد تعادل میان فیلتر، شفافیت و طبیعی ماندن رنگها است.
بنابراین رقابت بر سر اینکه «کدام عدسی نور بیشتری را حذف میکند» همیشه معیار مناسبی برای انتخاب نیست.
موقع خرید بلوکات یا بلوکنترل چه چیزهایی مهمتر است؟
بهجای اینکه فقط بپرسید «بلوکاته یا بلوکنترل؟»، بهتر است چند مشخصه دیگر را نیز بررسی کنید.
برند عدسی
برند و کیفیت ساخت میتوانند تأثیر زیادی روی وضوح، دوام و کیفیت پوشش داشته باشند. عدسی بدون نام و مشخصات فنی را نمیتوان صرفاً با برچسب Blue Cut یا Blue Control ارزیابی کرد.
ضریب شکست
عدسیهای 1.56، 1.60 و 1.67 ضخامت، وزن و ویژگیهای متفاوتی دارند. برای شمارههای بالاتر، انتخاب ضریب شکست مناسب اهمیت بیشتری پیدا میکند.
کیفیت آنتیرفلکس
یک آنتیرفلکس باکیفیت میتواند در تجربه روزمره استفاده از عینک بسیار مهم باشد، بهخصوص اگر زمان زیادی با نمایشگر کار میکنید یا شب رانندگی دارید.
مقاومت در برابر خش
هیچ عدسی پلاستیکی کاملاً ضدخش نیست، اما پوشش سختکننده باکیفیت میتواند مقاومت سطح عدسی را افزایش دهد.
محافظت UV
وجود Blue Filter بهتنهایی به معنی UV400 بودن نیست. این ویژگی را جداگانه بررسی کنید.
تغییر رنگ عدسی
اگر نسبت به تشخیص رنگ حساس هستید، عدسی را روی یک سطح کاملاً سفید قرار دهید و میزان تهرنگ آن را بررسی کنید.
چطور بلوکات و بلوکنترل را هنگام خرید تشخیص دهیم؟
تنها از روی ظاهر نمیتوان همیشه با اطمینان تشخیص داد.
بازتاب بنفش یا آبی میتواند نشاندهنده وجود یک پوشش باشد، اما مشخص نمیکند عدسی دقیقاً چه فناوریای دارد یا چه مقدار از طیف نور را مدیریت میکند.
مطمئنترین روش این است که پاکت، کارت یا مشخصات اصلی عدسی را بررسی کنید.
هنگام سفارش عدسی بهتر است نام کامل برند، مدل، ضریب شکست و نوع پوشش را بدانید و بعد از ساخت عینک نیز بستهبندی اصلی عدسی را دریافت کنید.
در نهایت بلوکات بخریم یا بلوکنترل؟
اگر بخواهیم انتخاب را بسیار ساده کنیم، بلوکات برای کسی جذاب است که فیلتر قرارگرفته در متریال و بازتاب سطحی کمتر را ترجیح میدهد.
بلوکنترل برای کسی مناسب است که یک کوتینگ باکیفیت، آنتیرفلکس خوب و مدیریت بخشی از نور آبی را ترجیح میدهد.
اما در خرید واقعی، این فرمول مهمتر است:
عدسی باکیفیت از برند معتبر + شماره دقیق + ضریب شکست مناسب + کوتینگ خوب، مهمتر از اسم بلوکات یا بلوکنترل است.
بنابراین اگر بین یک بلوکات ارزان و یک بلوکنترل باکیفیت مردد هستید، صرف واژه «بلوکات» نباید تصمیم شما را مشخص کند.
جمعبندی تفاوت عدسی بلوکات و بلوکنترل
بلوکات و بلوکنترل هر دو در خانواده عدسیهای مدیریتکننده بخشی از نور آبی قرار میگیرند، اما تفاوت اصلی آنها معمولاً در محل و روش فیلتر کردن نور است.
در بلوکات، این قابلیت اغلب بیشتر با مواد و ساختار خود عدسی ارتباط دارد؛ در حالی که بلوکنترل معمولاً از یک کوتینگ مخصوص برای مدیریت بخشی از طیف استفاده میکند.
از نظر ظاهری نیز ممکن است عدسی بلوکات کمی تهرنگ گرم داشته باشد و بلوکنترل بازتاب آبی یا بنفش بیشتری روی سطح نشان دهد؛ البته این موضوع به مدل و برند بستگی دارد.
در نهایت هیچکدام بهصورت مطلق برنده نیستند. برای انتخاب درست باید کیفیت اپتیکی، شفافیت، آنتیرفلکس، برند، ضریب شکست، محافظت UV و نوع استفاده خودتان را کنار یکدیگر قرار دهید.