رانندگی در شب برای بسیاری از افراد دشوارتر از رانندگی در طول روز است. کاهش نور محیط، تابش مستقیم چراغ خودروهای روبهرو، انعکاس نور از آسفالت خیس و مشاهده هاله در اطراف منابع نور میتواند باعث شود تشخیص جزئیات جاده سختتر شود. به همین دلیل محصولاتی با عنوان عینک دید در شب یا عینک رانندگی در شب در بازار عرضه میشوند.
اما آیا این عینکها واقعاً دید انسان را در تاریکی افزایش میدهند؟ پاسخ به این سؤال به نوع عدسی عینک بستگی دارد. عینکهایی که معمولاً بهعنوان عینک دید در شب فروخته میشوند، اغلب دارای عدسی زرد یا کهربایی هستند. این عدسیها نور را تقویت نمیکنند، بلکه بخشی از طول موجهای نور را فیلتر میکنند. بنابراین عملکرد آنها با تجهیزات الکترونیکی دید در شب کاملاً متفاوت است.
از نظر علمی، مهمترین نکته این است که هیچ عینک معمولی نمیتواند نور موجود در محیط را بیشتر کند. حتی عدسیهای رنگی مقداری از نور ورودی به چشم را کاهش میدهند. به همین دلیل انتخاب عینک مناسب برای رانندگی شب باید با دقت بیشتری انجام شود.
دید انسان در شب چگونه کار میکند؟
شبکیه چشم دارای سلولهای گیرنده نور مختلفی است که دو گروه اصلی آنها سلولهای مخروطی و استوانهای هستند. سلولهای مخروطی بیشتر در دید روز، تشخیص رنگ و مشاهده جزئیات نقش دارند، در حالی که سلولهای استوانهای نسبت به نور کم حساستر هستند و نقش مهمی در دید شب دارند.
وقتی نور محیط کاهش پیدا میکند، سیستم بینایی باید با شرایط جدید سازگار شود. در چنین وضعیتی تشخیص کنتراست، جزئیات و اجسام کمنور نسبت به روز دشوارتر میشود. وجود یک منبع نور بسیار روشن مانند چراغ خودروی روبهرو نیز میتواند برای مدت کوتاهی توانایی مشاهده اجسام کمنور اطراف را کاهش دهد.
به همین دلیل ممکن است فردی که در طول روز دید کاملاً مناسبی دارد، هنگام رانندگی شب با مشکلاتی مانند هاله دور چراغها، پخش شدن نور، کاهش وضوح یا دشواری در تشخیص عابران و موانع مواجه شود.
کاربرد عینک دید در شب چیست؟
اصطلاح عینک دید در شب در بازار معمولاً برای عینکهایی با عدسی زرد، زرد کمرنگ یا کهربایی استفاده میشود. هدف طراحی این عدسیها معمولاً کاهش احساس خیرگی و ایجاد تفاوت بیشتر میان بعضی رنگها و پسزمینه است.
با این حال، باید میان احساس راحتی بیشتر هنگام نگاه کردن به نور و بهبود واقعی توانایی تشخیص موانع در تاریکی تفاوت قائل شد.
کاهش احساس خیرگی هنگام رانندگی
یکی از دلایل اصلی خرید عینک دید در شب، آزاردهنده بودن چراغ خودروهای روبهرو است. عدسیهای رنگی میتوانند شدت بخشی از نور را کاهش دهند و در بعضی افراد باعث شوند چراغها از نظر ذهنی کمی ملایمتر به نظر برسند.
مشکل اینجاست که همین فیلتر علاوه بر نور چراغ خودروها، مقداری از نور محیط و نور بازتابشده از اجسام جاده را نیز کاهش میدهد.
بنابراین کمتر شدن شدت ظاهری چراغها الزاماً به معنی بهتر شدن دید راننده نیست.
افزایش کنتراست ظاهری در بعضی شرایط
عدسیهای زرد یا کهربایی ممکن است در برخی شرایط روشنایی باعث شوند تفاوت میان بعضی اجسام و پسزمینه بیشتر به نظر برسد. به همین دلیل از عدسیهای مشابه در برخی فعالیتهای ورزشی یا محیطهای دارای نور خاص نیز استفاده میشود.
اما در محیط بسیار تاریک، مسئله اصلی کمبود نور است. هر فیلتری که بخشی از نور را حذف کند، ممکن است میزان نوری را که به شبکیه میرسد کاهش دهد.
بنابراین نباید انتظار داشت یک عدسی زرد معمولی مانند یک سیستم تقویتکننده نور عمل کند.
آیا عینک زرد واقعاً دید در شب را بهتر میکند؟
این یکی از مهمترین پرسشها درباره عینکهای دید در شب است.
در یک مطالعه منتشرشده در مجله JAMA Ophthalmology، عملکرد افراد هنگام رانندگی شبیهسازیشده در شب با و بدون عینکهای زرد بررسی شد. پژوهشگران مشاهده کردند استفاده از عدسی زرد باعث بهبود قابل توجه در تشخیص عابران پیاده نشد و اثر منفی خیرگی چراغ خودروهای روبهرو را نیز به شکل معناداری کاهش نداد.
آکادمی چشمپزشکی آمریکا نیز با استناد به شواهد موجود اعلام کرده است که مدرک کافی برای توصیه عینکهای زرد بهمنظور بهبود رانندگی شب وجود ندارد.
بنابراین اگر منظور از «عینک دید در شب» عینکهای زرد معمولی باشد، بهتر است آنها را وسیلهای برای افزایش واقعی دید در تاریکی در نظر نگیریم.
بهترین عینک برای رانندگی در شب چیست؟
برای بیشتر افراد، یک عدسی شفاف با نمره دقیق و پوشش ضدبازتاب انتخاب منطقیتری نسبت به یک عدسی تیره یا زرد است.
عدسی شفاف
هنگام رانندگی در شب باید تا حد امکان نور مفید بیشتری وارد چشم شود. به همین دلیل عدسی شفاف معمولاً انتخاب مناسبتری نسبت به عدسیهای دارای تیرگی قابل توجه است.
کالج اپتومتریستهای بریتانیا نیز توصیه میکند هنگام رانندگی در شب از فیلترهای زردی که باعث کاهش نور میشوند اجتناب شود و در صورت نیاز از عدسی دارای پوشش ضدبازتاب استفاده شود.
پوشش آنتیرفلکس یا ضدبازتاب
یکی از گزینههای کاربردی برای افرادی که با عینک رانندگی میکنند، استفاده از عدسی دارای Anti-Reflective Coating است.
سطوح جلو و پشت عدسی معمولی میتوانند بخشی از نور چراغها را بازتاب دهند. پوشش ضدبازتاب برای کاهش این انعکاسهای مزاحم طراحی شده است و میتواند تجربه دید با عینک را در محیطهای دارای منابع نور نقطهای راحتتر کند.
به همین دلیل برای فردی که هنگام رانندگی شب از عینک طبی استفاده میکند، عدسی شفاف با آنتیرفلکس باکیفیت معمولاً گزینه منطقیتری از عدسی زرد پررنگ است. کالج اپتومتریستها نیز استفاده از پوشش ضدبازتاب را برای کاهش انعکاسهای مزاحم چراغ خودروها پیشنهاد میکند.
آیا عینک پلاریزه برای رانندگی شب مناسب است؟
عدسی پلاریزه برای کاهش بازتاب نور از سطوحی مانند آب، آسفالت یا سطوح براق در طول روز بسیار مفید است. به همین دلیل عینکهای آفتابی پلاریزه میتوانند برای رانندگی روزانه کاربرد خوبی داشته باشند.
اما شرایط شب متفاوت است.
عدسی پلاریزه معمولاً مقداری تیرگی دارد و میزان نور عبوری را کاهش میدهد. زمانی که نور محیط از قبل کم است، کاهش بیشتر نور میتواند مشاهده جزئیات تاریک جاده را دشوارتر کند.
به همین دلیل عینک آفتابی پلاریزه برای رانندگی در شب انتخاب مناسبی نیست.
راهنمای کالج اپتومتریستها نیز تأکید میکند فیلترهایی که عبور نور مرئی آنها کمتر از ۷۵ درصد باشد، برای رانندگی هنگام گرگومیش یا شب مناسب نیستند.
تفاوت بلوکات و بلوکنترل با عینک دید در شب چیست؟
یکی از اشتباهات رایج این است که عدسیهای بلوکات یا بلوکنترل بهعنوان عینک مخصوص رانندگی شب معرفی شوند.
کار اصلی این عدسیها مدیریت بخشی از طیف نور آبی است. این ویژگی لزوماً به معنای افزایش دید شب یا کاهش مؤثر خیرگی چراغ خودروها نیست.
در واقع اگر هدف اصلی رانندگی شب باشد، شفافیت عدسی، نمره صحیح عینک، کیفیت اپتیکی و پوشش ضدبازتاب اهمیت بیشتری از صرفاً داشتن فیلتر نور آبی دارند.
مطالعات جدید نیز نشان ندادهاند که عدسیهای فیلترکننده نور آبی بهطور عمومی مزیت قابل توجهی نسبت به عدسی شفاف برای کاهش خستگی بینایی ایجاد کنند.
چرا بعضی افراد با عینک دید در شب احساس بهتری دارند؟
ممکن است فردی پس از استفاده از عدسی زرد احساس کند چراغ خودروهای روبهرو کمتر آزاردهنده هستند یا تصویر کنتراست بیشتری دارد.
این احساس لزوماً اشتباه نیست؛ فیلتر رنگی واقعاً ترکیب طیفی و شدت بخشی از نوری را که به چشم میرسد تغییر میدهد.
اما مسئله مهم این است که راحتی ذهنی بیشتر با افزایش توانایی تشخیص خطر برابر نیست.
ممکن است چراغها ملایمتر دیده شوند، اما همزمان اجسام بسیار کمنور، عابر با لباس تیره یا مانعی در کنار جاده نیز نور کمتری به چشم ارسال کند. به همین دلیل معیار انتخاب عینک رانندگی شب نباید صرفاً کمتر شدن شدت ظاهری چراغ خودروها باشد.
چه کسانی ممکن است هنگام رانندگی شب بیشتر مشکل داشته باشند؟
کاهش دید شب همیشه مربوط به نوع عینک نیست. مشکلات انکساری یا بیماریهای چشمی مختلف میتوانند باعث شوند فرد هنگام شب بیشتر از دیگران دچار تاری دید، هاله یا خیرگی شود.
آستیگماتیسم
آستیگماتیسم میتواند باعث شود منابع نور به شکل کشیده، ستارهای یا همراه با هاله دیده شوند. این مشکل معمولاً هنگام شب و در مواجهه با چراغ خودروها محسوستر میشود. بیمارستان فارابی نیز مشکل دید شب و مشاهده هاله یا خطوط نورانی اطراف چراغها را از شکایتهای رایج افراد مبتلا به آستیگماتیسم ذکر میکند.
اگر علت مشکل، آستیگماتیسم اصلاحنشده باشد، استفاده از یک عینک زرد بدون نمره مناسب مشکل اصلی را برطرف نمیکند.
نزدیکبینی
افرادی که نزدیکبینی آنها بهطور کامل اصلاح نشده است ممکن است در شب تاری بیشتری احساس کنند. بیمارستان فارابی نیز اشاره میکند اگر مشکل دید در شب ناشی از نزدیکبینی باشد، استفاده از عینک یا لنز با نمره مناسب میتواند به بهبود دید کمک کند.
آب مروارید
یکی از علائم شناختهشده آب مروارید، دشواری دید در شب، حساسیت به نور، مشاهده هاله و آزاردهنده شدن چراغ خودروها است. این علائم هم توسط National Eye Institute و هم منابع آموزشی بیمارستان فارابی گزارش شدهاند.
در چنین شرایطی عوض کردن رنگ عدسی عینک راهحل اصلی نیست و بهتر است علت پزشکی کاهش دید بررسی شود.
برخی بیماریهای شبکیه
بعضی بیماریهای شبکیه نیز میتوانند دید در نور کم را مختل کنند. برای مثال کاهش دید شب یکی از علائم اولیه رتینیت پیگمنتوزا است. سلولهای استوانهای شبکیه نقش اساسی در دید نور کم دارند و اختلال در عملکرد آنها میتواند باعث شبکوری شود.
هنگام خرید عینک برای رانندگی شب به چه نکاتی توجه کنیم؟
اگر هدف شما داشتن دید بهتر و راحتتر هنگام رانندگی شب است، بهتر است قبل از توجه به رنگ عدسی، چند ویژگی مهمتر را بررسی کنید.
نمره چشم باید دقیق باشد
حتی مقدار کمی نزدیکبینی یا آستیگماتیسم اصلاحنشده میتواند در شب بیشتر از روز خود را نشان دهد. بنابراین معاینه چشم و استفاده از نسخه بهروز اهمیت زیادی دارد.
عدسی تا حد امکان شفاف باشد
در محیط تاریک هدف اصلی این است که نور مفید بیشتری به چشم برسد. به همین دلیل تیرگی زیاد عدسی برای رانندگی شب مناسب نیست.
پوشش آنتیرفلکس باکیفیت انتخاب شود
آنتیرفلکس مناسب میتواند انعکاسهای سطح عدسی را کاهش دهد و بهخصوص برای افرادی که عینک طبی دارند، در مواجهه با چراغهای متعدد شهری و خودروها مفید باشد.
سطح عدسی تمیز و بدون خش باشد
چربی، گردوغبار و خطوخش روی عدسی میتواند نور چراغها را پراکنده کند و کیفیت دید را کاهش دهد. تمیز نگه داشتن عدسی و شیشه خودرو بهویژه هنگام رانندگی شب اهمیت بیشتری پیدا میکند.
از عدسی بسیار تیره استفاده نشود
استانداردهای اپتیکی برای رانندگی شب روی عبور بالای نور مرئی تأکید دارند. به همین دلیل عینک آفتابی یا فیلتر تیره، حتی اگر باعث کاهش احساس خیرگی شود، گزینه مناسبی برای رانندگی شب نیست.
آیا عینک دید در شب برای همه مناسب است؟
خیر. نیاز افراد به عینک هنگام رانندگی شب متفاوت است.
فردی که هیچ عیب انکساری ندارد و مشکل خاصی با نور چراغها احساس نمیکند، معمولاً نیازی به عینک مخصوص برای رانندگی شب ندارد.
فردی که عینک طبی استفاده میکند ممکن است از یک عدسی شفاف با نمره دقیق و پوشش ضدبازتاب مناسب سود بیشتری ببرد.
در مقابل، اگر شخصی بهطور مداوم با هاله شدید، پخش نور، کاهش محسوس دید در تاریکی یا حساسیت زیاد به چراغ خودروها مواجه است، بهتر است پیش از خرید عینکهای موسوم به دید در شب، معاینه چشم انجام دهد؛ زیرا این علائم میتوانند با مشکلات انکساری یا برخی بیماریهای چشمی مرتبط باشند.
عینک دید در شب برای رانندگی خوب است یا نه؟
اگر منظور از عینک دید در شب، عینک زرد یا کهربایی بدون نمره باشد، شواهد علمی فعلی نشان نمیدهد که این عینکها بتوانند توانایی تشخیص موانع یا عابران را هنگام رانندگی شب افزایش دهند.
ممکن است برخی افراد هنگام استفاده از آنها احساس کنند شدت چراغهای روبهرو کمتر شده است، اما این مسئله را نباید با بهتر شدن واقعی دید در شب اشتباه گرفت.
برای رانندگی شب، در بسیاری از افراد گزینه مناسبتر عبارت است از:
عدسی شفاف + نمره دقیق چشم + پوشش آنتیرفلکس باکیفیت
این ترکیب بدون ایجاد تیرگی غیرضروری، انعکاسهای مزاحم روی سطح عدسی را کاهش میدهد و کیفیت اپتیکی عینک را حفظ میکند.
جمعبندی؛ کاربرد واقعی عینک دید در شب چیست؟
عینکهای موسوم به دید در شب معمولاً برای کاهش احساس خیرگی چراغ خودروها و افزایش کنتراست ظاهری عرضه میشوند، اما نباید آنها را وسیلهای برای تقویت واقعی نور یا افزایش توانایی چشم در تاریکی دانست.
مطالعات کنترلشده نشان ندادهاند که عدسیهای زرد بتوانند تشخیص عابر یا موانع را هنگام رانندگی شب به شکل قابل توجهی بهتر کنند. از سوی دیگر، هر عدسی رنگی مقداری از نور ورودی به چشم را کاهش میدهد.
اگر هنگام رانندگی شب مشکل دارید، قبل از خرید عینکهای زرد بهتر است نمره چشم، وجود آستیگماتیسم و سلامت چشم بررسی شود. برای بسیاری از رانندگان عینکی، عدسی شفاف با نسخه دقیق و پوشش ضدبازتاب مناسب انتخاب علمیتر و کاربردیتری است.